बैंकको शेयर धितो कर्जा १ खर्ब ७१ अर्ब नाघ्यो, साना कर्जा घट्दा ठूला कर्जामा वृद्धि
- BFIS News
- 2026 Nov 20 11:59
काठमाडौं । बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट प्रवाह हुने शेयर धितो कर्जा चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो तीन महिनामा १ खर्ब ७१ अर्ब रुपैयाँ नाघेको छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकको असोज मसान्तसम्मको तथ्याङ्कअनुसार यस्तो कर्जा १ खर्ब ७१ अर्ब ३७ करोड ६६ लाख रुपैयाँ पुगेको हो। यस अवधिमा ५० लाखदेखि १ करोड रुपैयाँसम्मका कर्जामा उल्लेख्य वृद्धि हुँदा २५ लाख रुपैयाँभन्दा कमका कर्जा भने घटेका छन्।
गत असार मसान्तमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कुल शेयर धितो कर्जा १ खर्ब ६६ अर्ब ५० करोड ७९ लाख रुपैयाँ थियो। तीन महिनामा यस्तो कर्जा ४ अर्ब ८६ करोड ८७ लाख रुपैयाँ अर्थात् २.९ प्रतिशतले बढेको हो।
वार्षिक आधारमा भने शेयर धितो कर्जा १८.२३ प्रतिशतले विस्तार भएको छ। गत आर्थिक वर्षको असोज मसान्तमा १ खर्ब ४४ अर्ब ९५ करोड रुपैयाँ रहेको यस्तो कर्जा एक वर्षमा २६ अर्ब ४२ करोड ६६ लाख रुपैयाँले बढेको हो।
कर्जाको आकारअनुसार विश्लेषण गर्दा ५० लाखदेखि १ करोड रुपैयाँसम्मको कर्जामा सबैभन्दा बढी वृद्धि देखिएको छ। अर्कोतर्फ, २५ लाख रुपैयाँभन्दा कमका कर्जामा संकुचन आएको छ। यसले बैंकिङ प्रणालीबाट प्रत्यक्ष प्रवाह हुने शेयर धितो कर्जाको संरचनामा परिवर्तन भइरहेको देखाउँछ।
५० लाखदेखि १ करोडसम्मको कर्जा २३.६ प्रतिशतले बढ्यो
राष्ट्र बैंकको तथ्याङ्कअनुसार ५० लाखदेखि १ करोड रुपैयाँसम्मको शेयर धितो कर्जा असार मसान्तको तुलनामा २३.६ प्रतिशतले बढेको छ। असारमा १९ अर्ब १५ करोड ३९ लाख रुपैयाँ रहेको यस्तो कर्जा असोज मसान्तमा २३ अर्ब ६७ करोड ७० लाख रुपैयाँ पुगेको हो। तीन महिनामा यस वर्गको कर्जा ४ अर्ब ५२ करोड ३१ लाख रुपैयाँले थपिएको छ।
त्यस्तै, १ करोड रुपैयाँभन्दा माथिको शेयर धितो कर्जा १ खर्ब २० अर्ब ६१ करोड ३ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। असार मसान्तमा १ खर्ब १९ अर्ब ४५ करोड ४७ लाख रुपैयाँ रहेको यस्तो कर्जा तीन महिनामा १ अर्ब १५ करोड ५५ लाख रुपैयाँ अर्थात् १ प्रतिशतले बढेको हो।
कुल शेयर धितो कर्जामध्ये १ करोड रुपैयाँभन्दा माथिको कर्जाको हिस्सा ७०.३८ प्रतिशत रहेको छ। यसले बैंकहरूको शेयर धितो कर्जा प्रवाहमा ठूलो आकारका ऋणको हिस्सा प्रमुख रहेको देखाउँछ।
२५ लाखमुनिको कर्जा ७.९ प्रतिशतले घट्यो
ठूला कर्जामा वृद्धि देखिए पनि २५ लाख रुपैयाँभन्दा कमका शेयर धितो कर्जा भने घटेका छन्। असार मसान्तमा ९ अर्ब ४ करोड ४४ लाख रुपैयाँ रहेको यस्तो कर्जा असोज मसान्तमा ८ अर्ब ३३ करोड १९ लाख रुपैयाँमा झरेको छ। तीन महिनामा यस वर्गको कर्जा ७१ करोड २५ लाख रुपैयाँ अर्थात् ७.९ प्रतिशतले घटेको हो।
त्यस्तै, २५ लाखदेखि ५० लाख रुपैयाँसम्मको कर्जा पनि सामान्य घटेको छ। असारमा १८ अर्ब ८५ करोड ४९ लाख रुपैयाँ रहेको यस्तो कर्जा असोज मसान्तमा १८ अर्ब ७५ करोड ७५ लाख रुपैयाँ कायम भएको छ। यस अवधिमा ९ करोड ७४ लाख रुपैयाँ अर्थात् ०.५ प्रतिशतले कमी आएको हो।
यसरी हेर्दा बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट प्रवाह हुने शेयर धितो कर्जाको विस्तार मुख्यतः मध्यम आकारका कर्जामा केन्द्रित देखिएको छ। विशेषगरी ५० लाखदेखि १ करोड रुपैयाँसम्मको कर्जामा भएको वृद्धिले समग्र कर्जा विस्तारमा ठूलो योगदान दिएको छ।
ब्रोकरमार्फत मार्जिन कारोबारको प्रभाव
बैंकबाट प्रत्यक्ष प्रवाह हुने साना शेयर धितो कर्जा घट्नुमा पूँजी बजारमा ब्रोकरमार्फत उपलब्ध हुन थालेको मार्जिन कारोबार सुविधालाई पनि एउटा सम्भावित कारणका रूपमा हेरिएको छ।
धितोपत्र बोर्ड र नेपाल स्टक एक्सचेन्जबाट अनुमति प्राप्त ब्रोकर कम्पनीहरूले ग्राहकलाई शेयर खरिदका लागि मार्जिन सुविधा उपलब्ध गराउन थालेका छन्। यस व्यवस्थाअन्तर्गत लगानीकर्ताले निश्चित रकम आफैँ राखेर बाँकी रकम ब्रोकरमार्फत कर्जाका रूपमा प्राप्त गर्न सक्छन्।
बैंकबाट प्रत्यक्ष शेयर धितो कर्जा लिँदा आवश्यक पर्ने कागजी प्रक्रिया र प्रशासनिक झन्झटको तुलनामा ब्रोकरमार्फत उपलब्ध हुने मार्जिन कारोबार सहज हुने भएकाले केही लगानीकर्ता यसतर्फ आकर्षित हुन सक्ने देखिन्छ। यस्तो अवस्थामा बैंकबाट प्रत्यक्ष रूपमा लिइने साना कर्जाको माग प्रभावित हुन सक्छ।
त्यस्तै, ब्रोकर कम्पनीहरूले आफ्ना ग्राहकलाई मार्जिन सुविधा उपलब्ध गराउन बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट संस्थागत रूपमा कर्जा लिने अभ्यास पनि बढेको छ। ब्रोकरले ठूलो परिमाणमा बैंकबाट कर्जा लिएर त्यसलाई विभिन्न ग्राहकमा साना रकमका रूपमा परिचालन गर्दा बैंकको तथ्याङ्कमा कर्जा ठूलो आकारको शीर्षकमा देखिन सक्छ।
यसले बैंकको प्रत्यक्ष खुद्रा कर्जा र ब्रोकरमार्फत परिचालित कर्जाबीचको संरचनात्मक भिन्नता देखाउँछ। यद्यपि, राष्ट्र बैंकको सार्वजनिक तथ्याङ्कले मात्र साना कर्जा घट्नु र ठूला कर्जा बढ्नुको कारण ब्रोकर मार्जिन कारोबार नै भएको पुष्टि गर्दैन।
कर्जा प्रवाहको संरचनामा परिवर्तनको संकेत
शेयर धितो कर्जाको पछिल्लो तथ्याङ्कले बैंकिङ प्रणालीबाट पूँजी बजारमा जाने कर्जाको आकार बढिरहेको देखाएको छ। तर, कर्जाको वृद्धि सबै आकारका ऋणीमा समान रूपमा वितरण भएको छैन। मध्यम तथा ठूला आकारका कर्जामा विस्तार हुँदा साना कर्जामा संकुचन देखिएको छ।
ब्रोकरमार्फत मार्जिन कारोबारको विस्तारले आगामी दिनमा बैंक र लगानीकर्ताबीचको कर्जा मध्यस्थताको स्वरूपमा थप परिवर्तन ल्याउन सक्छ। यस्तो अवस्थामा बैंकको प्रत्यक्ष शेयर धितो कर्जा, ब्रोकर कम्पनीको संस्थागत कर्जा र लगानीकर्ताले प्राप्त गर्ने मार्जिन सुविधालाई छुट्टाछुट्टै विश्लेषण गर्नुपर्ने देखिन्छ।
![$adHeader[0]['title']](https://www.bfisnews.com/images/bigyapan/1794925158_1200x100.gif)




 (3) (1).gif)


.gif)
.gif)

.jpg)

.jpg)




प्रतिक्रिया