बैक वित्तिय संस्थाको कर्मचारी माथिको आक्रमण सभ्य समाजमाथिको कालो दाग, खेम राज ओझाको विचार

काठमाडौं। कर्जा असुली कुनै व्यक्तिगत प्रतिशोध होइन, नत यो कसैको इज्जतमाथि खेलवाड गर्ने बहाना हो। यो कानुन, सम्झौता र संस्थागत जिम्मेवारीको निरन्तरता हो। यही जिम्मेवारी पूरा गर्न फिल्डमा पुगेका एक बैँक कर्मचारीमाथि कुटपिट गर्दै कालो मुसो दलिएको हालैको घटनाले हाम्रो समाज कति खतरनाक दिशातर्फ उन्मुख हुँदैछ भन्ने कठोर सन्देश दिएको छ।

ऋण लिँदा दस्तखत गर्ने हात र असुलीको कुरा आउँदा उठ्ने मुट्ठी एउटै हुन सक्दैन। कर्जा लिँदा देखिने नम्रता र पैसा तिर्नुपर्ने बेला देखिने उग्रता नै आजको ठूलो समस्या हो। सम्झौता उल्लङ्घन आफ्नै कमजोरी हो, यस्ता घट्नाको सरकारले कडाभन्दा कडा कार्वाहि गरि दोषिलाई हदै सम्मको कार्वाहि गर्नु पर्छ । बैँक कर्मचारी न त ऋणदाता व्यक्ति हुन्, न त व्यक्तिगत शत्रु। उनी त संस्थाको कानुनी प्रतिनिधि मात्र हुन्, जसले नियमअनुसार आफ्नो कर्तव्य निर्वाह गरिरहेका छन्।

कर्जा नतिर्न सकिने परिस्थिति आउन सक्छ। व्यापार घाटामा जान सक्छ, रोजगारी गुम्न सक्छ, प्राकृतिक विपत्तिले आयको स्रोत बन्द हुन सक्छ। तर यस्ता अवस्थाका लागि कानुनले पुनर्संरचना, पुनर्तालिकीकरण, समयावधि थपजस्ता विकल्पहरू दिएको छ। संवादको ढोका खुला हुँदाहुँदै हिंसाको बाटो रोजिनु भनेको कानुनी शासनलाई नै ललकार्नु हो। आज बैँक कर्मचारीमाथि कालो मुसो दलिन्छ भने भोलि शिक्षक, स्वास्थ्यकर्मी वा अन्य सार्वजनिक सेवामा खटिएकामाथि पनि त्यही नियति दोहोरिन सक्छ। यो घट्ना बाट अराजक तत्व प्रोत्साहित हुन्छ ।

यस किसिमको घटनाले वित्तीय क्षेत्रलाई मात्र होइन, समग्र अर्थतन्त्रलाई अस्थिर बनाउँछ। कर्मचारी असुरक्षित भए असुली प्रक्रिया ठप्प हुन्छ, खराब कर्जा बढ्छ, संस्थाहरू कमजोर बन्छन् र अन्ततः सर्वसाधारणको बचत जोखिममा पर्छ। यसरी हेर्दा एउटा कर्मचारीमाथिको आक्रमण लाखौँ निक्षेपकर्तामाथिको अप्रत्यक्ष आक्रमण हो।

सबैभन्दा चिन्ताजनक पक्ष भनेको यस्ता घटनालाई कतिपयले “ऋणीको आक्रोश” भनेर हल्का रूपमा लिन खोज्नु हो। आक्रोश कानुनमाथि उठेको हातको लाइसेन्स हुन सक्दैन। कालो मुसो दल्नु केवल अपमान होइन, यो मध्ययुगीन मानसिकताको प्रतिविम्ब हो, जसको कुनै स्थान आधुनिक लोकतान्त्रिक समाजमा हुनै सक्दैन।

अब राज्य चुप लागेर बस्ने अवस्था छैन। दोषीमाथि कडा कानुनी कारबाही नगरेसम्म यस्ता घटना दोहोरिरहन्छन्। बैँक तथा वित्तीय संस्थाका कर्मचारीलाई कर्जा असुलीका क्रममा सुरक्षा दिने स्पष्ट संयन्त्र लागू हुनुपर्छ। कानुन कार्यान्वयनमा कमजोरी देखियो भने त्यसको मूल्य सम्पूर्ण समाजले चुकाउनुपर्छ।

कर्जा लिनु अधिकार हो तर तिर्नु दायित्व हो। दायित्वबाट भाग्न हिंसाको सहारा लिने प्रवृत्ति बढ्दै गयो भने समाज ऋणको होइन, अराजकताकै दलदलमा फस्नेछ। बैँक कर्मचारीमाथि कुटपिट र कालो मुसो दलिएको यो घटना केवल एउटा समाचार होइन, यो हाम्रो सामाजिक चेतनाको कठोर परीक्षा हो। यस परीक्षामा हामी मौन बस्यौँ भने भोलि अपराधको शिकार को हुन्छ, त्यो कसैले ग्यारेन्टी गर्न सक्दैन।

(लेखक खेम राज ओझा लामो समयसम्म वित्तिय क्षेत्रमा कार्यरत हुनुहुन्छ ।)

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित समाचार

गरिब देशहरुको सहयोगका लागि विश्व बैंकको ९३ अर्ब डलरको वित्तीय प्याकेज

१० वाणिज्य बैंकले ४ महिनामै कमाए अर्ब बढी नाफा, एनआइसी एसियाको सबैभन्दा धेरै

खप्तड लघुवित्तले आईपीओ जारी गर्ने, बिक्री प्रबन्धकमा प्रभु क्यापिटल नियुक्त

तीन कम्पनीको सेयर मूल्य समायोजन

विद्युत खपत बढाउन प्राधिकरणले सुरु गर्यो अभियान

भ्याल्यू स्टक भनेको के हो, कसरी छान्ने यस्ता सेयर ?