आधा हिस्सा ओगटेका तीन बीमा कम्पनी विचको प्रतिस्पर्धा: हेर्नुहोस् कुन सूचकमा को शक्तिशाली

काठमाडौं । नेपालको जीवन बीमा व्यवसायमा सर्वाधिक धेरै हिस्सा रहेका तीन जीवन बीमा कम्पनी नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स, लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पोरेसन नेपाल (एलआईसी नेपाल) र नेशनल लाइफले मात्रै करिव ५० प्रतिशत बजार हिस्सा ओगटेका छन्। बाँकी ११ वटा कम्पनीले ५० प्रतिशत हिस्सा लिएका छन्। सर्वाधिक हिस्सा ओगटेका तीन बीमा कम्पनीले सार्वजनिक गरेको गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को अपरिष्कृत वित्तीय विवरण अनुसार विभिन्न सूचकमा तुलनात्मक रुपमा हेर्दा नेपाल लाइफ अगाडी छ भने दोस्रो र तेस्रो नम्बरमा रहेका नेशनल लाइफ र एलआइसी विचमा भने तिव्र प्रतिस्पर्धा देखिन्छ।

समिक्षा अवधिमा तीन कम्पनीमध्ये एलआईसी नेपालले नाफा २८.४५ प्रतिशत बढाएको छ, जबकि नेपाल लाइफको नाफा १५.०२ प्रतिशत र नेशनल लाइफको १०.२३ प्रतिशत घटेको छ। यसले जीवन बीमा व्यवसायमा केवल बीमाशुल्क वृद्धि हुनु मात्र पर्याप्त नभई खर्च, दाबी, लगानी आम्दानी, पुनर्बीमा तथा बीमांकीय व्यवस्थापनले नाफामा निर्णायक प्रभाव पार्ने देखाउँछ। यद्यपी मुनाफा एक्चुरियल मूल्याङ्कन पछि निकै फरक पर्न जान्छ।

मुख्य तथ्य एक नजरमा

व्यवसायको आकारमा नेपाल लाइफ अगाडि

तीन कम्पनीमध्ये जीवन बीमा कोषको आकारका आधारमा नेपाल लाइफ सर्वाधिक अगाडि छ। कम्पनीको जीवन बीमा कोष रु. २७३ अर्ब ५५ करोड पुगेको छ। यो एलआईसी नेपालको रु. १४६ अर्ब ८१ करोडभन्दा करिब दोब्बर र नेशनल लाइफको रु. १०३ अर्ब ७१ करोड रहेको छ।

तर ठूलो कोष हुनु मात्रै पर्याप्त उपलब्धि होइन। महत्वपूर्ण कुरा त्यसको वृद्धि गति पनि हो। नेपाल लाइफको जीवन बीमा कोष १७.०४ प्रतिशत बढ्दा एलआईसी नेपालको १०.४५ प्रतिशत र नेशनल लाइफको १०.३५ प्रतिशत मात्रै बढेको छ।

यसले नेपाल लाइफले आफ्नो दीर्घकालीन बीमा दायित्वसँग सम्बन्धित कोषको आकार विस्तार गर्न तुलनात्मक रूपमा तीव्र गति कायम गरेको देखाउँछ।

बीमाशुल्क आर्जनमा नेपाल लाइफको वर्चस्व

कुल आर्जित बीमाशुल्कमा पनि नेपाल लाइफ सबैभन्दा अगाडि छ। कम्पनीले समीक्षा वर्षमा रु. ५४ अर्ब ३ करोड ४२ लाख कुल आर्जित बीमाशुल्क गरेको छ। अघिल्लो वर्षको तुलनामा यो १२.१० प्रतिशतको वृद्धि हो।

नेशनल लाइफले रु. २४ अर्ब ८४ करोड ६६ लाख र एलआईसी नेपालले रु. २१ अर्ब २४ करोड ८८ लाख कुल आर्जित बीमाशुल्क गरेका छन्।

तर वृद्धि दर हेर्दा तस्वीर केही फरक हुन्छ। नेशनल लाइफको कुल आर्जित बीमाशुल्क १३.८६ प्रतिशतले बढेको छ, जुन तीन कम्पनीमध्ये उच्च हो। नेपाल लाइफ १२.१० प्रतिशतसहित दोस्रो र एलआईसी नेपाल ६.५७ प्रतिशतसहित तेस्रोमा छ।

अर्थात्, आकारमा नेपाल लाइफ अगाडि भए पनि वृद्धि गतिमा नेशनल लाइफले प्रतिस्पर्धात्मक दबाब सिर्जना गरेको छ।

खुद बीमाशुल्क आर्जनमा पनि नेपाल लाइफको रु. ५३.४५ अर्ब, नेशनल लाइफको रु. २४.१६ अर्ब र एलआईसी नेपालको रु. २१.१५ अर्ब रहेको छ।

बीमाशुल्क बढ्दा नाफा किन घट्यो?

यही बिन्दु तीन कम्पनीको वित्तीय अवस्थाको सबैभन्दा महत्वपूर्ण तुलनात्मक पक्ष हो। तीनवटै कम्पनीको खुद बीमाशुल्क बढेको छ। नेपाल लाइफमा १२.१४ प्रतिशत, नेशनल लाइफमा १२.५१ प्रतिशत र एलआईसी नेपालमा ६.६५ प्रतिशत वृद्धि भएको छ। तर नाफाको अवस्था भने फरक छ।

एलआईसी नेपाल :

• खुद बीमाशुल्क वृद्धि : ६.६५%
• नाफा वृद्धि : २८.४५%

नेपाल लाइफ :

• खुद बीमाशुल्क वृद्धि : १२.१४%
• नाफा वृद्धि : -१५.०२%

नेशनल लाइफ :

• खुद बीमाशुल्क वृद्धि : १२.५१%
• नाफा वृद्धि : -१०.२३%

यसलाई खुद बीमाशुल्कको तुलनामा नाफाको अनुपातबाट हेर्दा एलआईसी नेपालको अवस्था तुलनात्मक रूपमा बलियो देखिन्छ। उपलब्ध तथ्यबाट गणना गर्दा एलआईसी नेपालको खुद बीमाशुल्कमा नाफाको अनुपात करिब १.९२ प्रतिशत, नेशनल लाइफको १.५३ प्रतिशत र नेपाल लाइफको ०.८७ प्रतिशत देखिन्छ।

यद्यपि, केवल यी तथ्यांकका आधारमा नाफा घट्नुको कारण निश्चित रूपमा पहिचान गर्न सकिँदैन। त्यसका लागि लगानी आम्दानी, बीमांकीय मूल्यांकन, दाबी भुक्तानी, सञ्चालन खर्च, कर्मचारी खर्च, लगानीको प्रतिफल तथा अन्य गैरबीमा आम्दानीसहित पूर्ण आय विवरण आवश्यक हुन्छ। एक्चुरियल मूल्याङ्कन पछि नेपाल लाइफको मुनाफा निकै माथि हुने गर्दछ।

एलआईसी नेपाल : सानो बीमाशुल्क आधार, तर नाफामा बलियो उछाल

तीन कम्पनीमध्ये एलआईसी नेपालको सबैभन्दा उल्लेखनीय पक्ष नाफा वृद्धि हो। कम्पनीले अघिल्लो आर्थिक वर्षको रु. ३१ करोड ५९ लाखको तुलनामा समीक्षा वर्षमा रु. ४० करोड ५८ लाख नाफा कमाएको छ। यो २८.४५ प्रतिशतको वृद्धि हो। रोचक पक्ष के हो भने कम्पनीको कुल बीमाशुल्क वृद्धि ६.५७ प्रतिशत र खुद बीमाशुल्क वृद्धि ६.६५ प्रतिशत मात्रै छ। अर्थात्, बीमाशुल्कको वृद्धिभन्दा नाफाको वृद्धि धेरै तीव्र छ।कम्पनीको कमिसन खर्च ३.२७ प्रतिशतले बढेको छ, जुन खुद बीमाशुल्क वृद्धिभन्दा पनि कम हो। एलआईसी नेपालको अर्को बलियो पक्ष प्रतिशेयर नेटवर्थ हो। कम्पनीको प्रतिशेयर नेटवर्थ रु. १७७.८७ छ, जुन तुलनामा सबैभन्दा उच्च हो।

तर यहाँ अर्को महत्वपुर्ण तथ्य कम्पनीको दाबीमा व्यापक बृद्धि भएको। कम्पनीको कुल बाँकी दाबी ३७.४३ प्रतिशतले बढेको छ, जुन तीन कम्पनीमध्ये सर्वाधिक हो। कम्पनीमा बीमा पोलिसी परिपक्व हुने दर बढ्दै गर्दा दाबी रकम पनि बढेको हो।

नेपाल लाइफ : आकारमा नेतृत्व

एकातर्फ कम्पनीको जीवन बीमा कोष १७.०४ प्रतिशतले बढेको, कुल बीमाशुल्क १२.१० प्रतिशतले बढेको र खुद बीमाशुल्क १२.१४ प्रतिशतले बढेको छ। अर्कोतर्फ खुद नाफा १५.०२ प्रतिशतले घटेको छ।

यससँगै कमिसन खर्च १२.४९ प्रतिशतले बढेको छ। कमिसन खर्चको वृद्धि खुद बीमाशुल्क वृद्धिको आसपास रहे पनि नाफा भने उल्लेख्य रूपमा घटेको छ।

अझ महत्वपूर्ण संकेत रिटेन्ड अर्निङमा देखिन्छ। कम्पनीको रिटेन्ड अर्निङ ६४.६१ प्रतिशतले घटेर रु. ७९ करोड ९१ लाखमा सीमित भएको छ।

रिटेन्ड अर्निङ घट्नुको अर्थलाई नाफा घटेसँग मात्र जोडेर हेर्न मिल्दैन। लाभांश वितरण, रिजर्भमा स्थानान्तरण तथा अन्य लेखांकन समायोजनले पनि यसको आकार प्रभावित गर्न सक्छ। त्यसैले यसलाई कम्पनीको नगद अवस्था वा तत्कालीन लाभांश क्षमताको प्रत्यक्ष मापनका रूपमा प्रयोग गर्नु उचित हुँदैन।

नेपाल लाइफको प्रतिशेयर नेटवर्थ रु. १२६.०७ छ भने पीई रेसियो १५२.०७ गुणा रहेको छ। यसको अर्थ बजार मूल्यांकन र कम्पनीको प्रतिशेयर आम्दानीबीच ठूलो अन्तर रहेको देखिन्छ।

नेशनल लाइफ : बीमाशुल्क वृद्धिमा तीव्र

नेशनल लाइफको तस्वीर पनि नेपाल लाइफसँग मिल्दोजुल्दो छ, तर यसको वृद्धि संरचना केही फरक छ। कम्पनीको कुल आर्जित बीमाशुल्क १३.८६ प्रतिशतले बढेर रु. २४ अर्ब ८४ करोड ६६ लाख पुगेको छ। यो तीन कम्पनीमध्ये सबैभन्दा उच्च वृद्धि दर हो। खुद बीमाशुल्क पनि १२.५१ प्रतिशतले बढेर रु. २४ अर्ब १५ करोड ८७ लाख पुगेको छ। तर नाफा भने १०.२३ प्रतिशतले घटेर रु. ३७ करोड ६ लाख मा सीमित भएको छ।

यसैबीच कमिसन खर्च ३.९३ प्रतिशतले मात्र बढेको छ। त्यसैले नाफा घट्नुको कारण कमिसन खर्चको वृद्धि मात्र हुन नसक्ने देखिन्छ। अन्य खर्च, दाबी, लगानी प्रतिफल वा बीमांकीय व्यवस्थापनका सूचकहरूलाई थप अध्ययन गर्नुपर्ने देखिन्छ।

नेशनल लाइफको सबैभन्दा चिन्ताजनक संकेत भने रिटेन्ड अर्निङ ४३.७६ प्रतिशतले घटेर रु. ४८ करोड ९९ लाखमा सीमित हुनु हो।

दाबी भुक्तानी गर्न बाँकी: तीनवटै कम्पनीमा बढ्दो दबाब

वित्तीय विवरणमा अर्को महत्वपूर्ण संकेत Gross Claim Outstanding अर्थात् बाँकी दाबी हो।

तीनवटै कम्पनीमा यो सूचक बढेको छ।

• एलआईसी नेपाल : ३७.४३%
• नेपाल लाइफ : २८.४५%
• नेशनल लाइफ : २३.०३%

एलआईसी नेपालमा वृद्धि दर सबैभन्दा उच्च छ। नेपाल लाइफमा रकमको आकार सबैभन्दा ठूलो भए पनि वृद्धि दर एलआईसीभन्दा कम छ।

तर बाँकी दाबी बढ्नु मात्रै कम्पनीको कमजोरीको प्रमाण होइन। कम्पनी पुरानो हुँदै गएको प्रमाण पनि प्राय जीवन बीमामा १५ देखि २० वर्षको साइकल हुन्छ। तीन वटै कम्पनीले आक्रामक ग्रोथ पछि पहिलो साइकल पुरा गर्न थालेको हुँदा दाबीको अनुपात बढ्दै गएको हो। यो सकारात्मक नकारात्क दुबै दृष्टिकोणबाट हेर्न सकिन्छ।

बीमालेख धितो कर्जामा गिरावट

तीनवटै कम्पनीमा बीमालेख धितो कर्जा घटेको छ। नेपाल लाइफमा यो ०.६३ प्रतिशत, एलआईसी नेपालमा ५.८० प्रतिशत र नेशनल लाइफमा १२.८२ प्रतिशत घटेको छ।

यसले बीमितहरूले आफ्नो पोलिसी धितोमा लिने कर्जाको मागमा केही कमी आएको संकेत गर्न सक्छ। यसको कारण ब्याजदर, बीमितको तरलता आवश्यकता, कर्जा असुली वा कम्पनीको कर्जा व्यवस्थापन नीति हो। पछिल्लो समय बीमालेख धितोकर्जाको व्याजदर भन्दा निकै कममा बैंकहरुले नै दिइरहेको हुँदा यतातर्फ आकर्षण घटेको हो।

जीवन बीमा कोषको तुलनामा बीमालेख धितो कर्जाको अनुपात नेपाल लाइफमा करिब १२.५५ प्रतिशत, एलआईसी नेपालमा १३.६७ प्रतिशत र नेशनल लाइफमा ११.८९ प्रतिशत देखिन्छ।

इक्विटी संरचना : तीनै कम्पनीमा रिटेन्ड अर्निङको संकुचन

तीन कम्पनीको इक्विटी संरचना हेर्दा सबैभन्दा समान देखिएको प्रवृत्ति रिटेन्ड अर्निङमा गिरावट हो। नेपाल लाइफको रिटेन्ड अर्निङ ६४.६१ प्रतिशत, नेशनल लाइफको ४३.७६ प्रतिशत र एलआईसी नेपालको २३.०६ प्रतिशत घटेको छ।

यसका कारणहरू कम्पनीअनुसार फरक हुन सक्छन्। लाभांश वितरण, रिजर्भमा रकम स्थानान्तरण, लेखांकन समायोजन तथा अन्य नियामकीय प्रावधानको प्रभाव आदी हुन्। त्यसैले रिटेन्ड अर्निङको गिरावटलाई मात्रै आधार बनाएर कम्पनीको वित्तीय स्वास्थ्य कमजोर भएको निष्कर्ष निकाल्नु उचित हुँदैन।

प्रतिशेयर आम्दानीमा एलआईसी अगाडि

प्रतिशेयर आम्दानीमा एलआईसी नेपाल रु. ७.३८ सहित अगाडि छ। त्यसपछि नेशनल लाइफको रु. ६.६४ र नेपाल लाइफको रु. ४.९१ रहेको छ। नेपाल लाइफ जीवन बीमा कोष र बीमाशुल्क दुवैमा सबैभन्दा ठूलो भए पनि EPS मा एलआईसी नेपालभन्दा पछाडि छ। यसको एउटा प्रमुख कारण चुक्ता पुँजीको आकार पनि हो। नेपाल लाइफको चुक्ता पुँजी करिब रु. ९.४८ अर्ब छ भने एलआईसी नेपालको रु. ५.५० अर्ब। त्यसैले लगानीकर्ताले नाफाको कुल रकमसँगै प्रति शेयर नाफा र पुँजीको उपयोग क्षमता पनि हेर्नुपर्ने हुन्छ।

तुलनात्मक स्कोरकार्ड

तीन कम्पनीको वित्तीय विवरणले जीवन बीमा व्यवसायमा आकार, वृद्धि र नाफाको गुणस्तर फरक–फरक आयाम रहेका छन्। नेपाल लाइफ व्यवसायको आकार, जीवन बीमा कोष र बीमाशुल्कमा निर्विवाद रूपमा ठूलो छ। तर ठूलो व्यवसायिक आधारले नाफा वृद्धिमा रूपान्तरण हुन सकेको देखिँदैन। बीमाशुल्क र कोष दोहोरो अंकले बढ्दा पनि नाफा घट्नु कम्पनीको वित्तीय संरचनाको थप अध्ययन गर्नुपर्ने प्रमुख विषय हो।

नेशनल लाइफले बीमाशुल्क वृद्धिमा तीव्र गति देखाएको छ। तर त्यसको प्रतिफल नाफामा आउन सकेको छैन। विशेषगरी रिटेन्ड अर्निङको ठूलो गिरावट र बाँकी दाबीको वृद्धिले कम्पनीको वित्तीय व्यवस्थापनमा थप सूक्ष्म अध्ययन आवश्यक देखाउँछ।

एलआईसी नेपाल भने तीनमध्ये फरक बाटोमा देखिन्छ। बीमाशुल्क वृद्धि तुलनात्मक रूपमा न्यून भए पनि नाफा २८.४५ प्रतिशतले बढेको छ। EPS र प्रतिशेयर नेटवर्थमा पनि कम्पनी अगाडि छ। तर बाँकी दाबी ३७.४३ प्रतिशतले बढ्नु यसको मुख्य निगरानीयोग्य जोखिम संकेत हो।

यसकारण यी तीन कम्पनीलाई एउटै मापदण्डबाट मूल्यांकन गर्नु उचित हुँदैन। नेपाल लाइफ आकार र व्यवसायिक पहुँचको नेतृत्वमा, नेशनल लाइफ बीमाशुल्क वृद्धिको गतिमा र एलआईसी नेपाल नाफा तथा प्रतिशेयर सूचकको सुधारमा अगाडि देखिएको छ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित समाचार

तीन कम्पनीको सेयर मूल्य समायोजन

विद्युत खपत बढाउन प्राधिकरणले सुरु गर्यो अभियान

भ्याल्यू स्टक भनेको के हो, कसरी छान्ने यस्ता सेयर ?

बिल एकम्यानको रणनीति : सस्तो सेयर किनेर व्यवस्थापन आफ्नै हातमा लिने

नेशनल लाइफको २० प्रतिशत लाभांश घोषणा

लेखापरीक्षण प्रतिवेदन नबुझाउने विभिन्न बीमा कम्पनीहरूलाई जरीवाना