नयाँ दिल्लीमा ‘नेपाल भारत टेक फोरम २०२६’ सम्पन्न, डिजिटल सहकार्य विस्तारमा जोड

काठमाडौं। भारतको नयाँ दिल्लीमा “नेपाल–भारत टेक फोरम २०२६” भव्य रूपमा सम्पन्न भएको छ। PHD Chamber of Commerce and Industry (PHDCCI) को इन्डिया–नेपाल सेन्टरको आयोजनामा, Embassy of Nepal in India र Genese Solution को सहकार्यमा आयोजित उक्त फोरमले डिजिटल तथा प्रविधि क्षेत्रमार्फत नेपाल–भारत सम्बन्ध सुदृढ गर्ने विषयमा उच्चस्तरीय छलफल अघि बढाएको हो।

कार्यक्रममा भारतका लागि नेपालका राजदूत डा. शंकरप्रसाद शर्मा “मुख्य अतिथि तथा की नोट वक्ता” का रूपमा सहभागी भए। उनले प्रविधिगत प्रगतिमार्फत द्विपक्षीय सहकार्यलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउनुपर्नेमा जोड दिए। महत्वाकांक्षी नेपाल र तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको भारतबीच विशेषतः सूचना प्रविधि क्षेत्रमा सहकार्यको विशाल सम्भावना रहेको उल्लेख गर्दै उनले भारतीय आईटी कम्पनीहरूलाई नेपालमा लगानीका अवसर खोज्न आह्वान गरे।

राजदूत शर्माले सन् २००० मा पहिलो आईटी नीति ल्याएदेखि राष्ट्रिय एआई नीति २०२५ र “आईटी दशक भिजन” सम्म नेपालले डिजिटल यात्रामा उल्लेखनीय प्रगति गरेको बताए। भारत, एडीबी र विश्व बैंकको सहयोगमा डेटा सेन्टर, डिजिटल भुक्तानी प्रणाली तथा नागरिक प्लेटफर्म जस्ता पूर्वाधार विकास भएको जानकारी दिँदै उनले हरेक वर्ष १० हजारभन्दा बढी आईसीटी स्नातक उत्पादन भए पनि प्रतिभा विदेशिने चुनौती कायमै रहेको स्वीकार गरे। सरकारको ‘FASG फ्रेमवर्क’ (Foundation, Access, Skills, Growth) ले समावेशी डिजिटल रूपान्तरणको संरचित मार्गचित्र प्रस्तुत गरेको र चारै प्रदेशमा एआई उत्कृष्टता केन्द्र स्थापना गर्ने योजना रहेको पनि उनले बताए। नीतिगत आधार तयार भए पनि सफल कार्यान्वयन र निजी क्षेत्रसँगको सहकार्य अनिवार्य रहेको उनको भनाइ थियो।

भारत सरकारको परराष्ट्र मन्त्रालयका अतिरिक्त सचिव (उत्तर) मुनु महावर “विशिष्ट अतिथि” का रूपमा उपस्थित थिए। उनले नेपालसँग प्रविधि–आधारित सम्बन्ध सुदृढ गर्न भारत सरकार प्रतिबद्ध रहेको बताए। उनले PHDCCI इन्डिया–नेपाल सेन्टरको भूमिकाको प्रशंसा गर्दै सीमावर्ती क्षेत्रमा एकीकृत जाँच चौकी (ICP), पेट्रोलियम पाइपलाइन तथा सुधारिएको पारवहन र व्यापार सहजीकरणले दुवै अर्थतन्त्रलाई सकारात्मक प्रभाव पारेको उल्लेख गरे।

यूपीआई–नेपाल भुक्तानी प्रणाली सन् २०२४ मा सुरु भएयता १० लाखभन्दा बढी कारोबार सम्पन्न भएको र आईआईटीमा आधारित कार्यक्रममा सहभागी ९ नेपाली स्टार्टअपले लगानी तथा इन्क्युबेशनको प्रस्ताव पाएको उदाहरण दिँदै उनले डिजिटल सहकार्य तीव्र बन्दै गएको बताए। साथै, शिक्षा आदान–प्रदान दीर्घकालीन डिजिटल सहकार्यको आधार स्तम्भ भएको उनको धारणा थियो।

PHDCCI इन्डिया–नेपाल सेन्टरका अध्यक्ष तथा नेपालका लागि भारतका पूर्व राजदूत मञ्जीव सिंह पुरीले एआई तथा उन्नत प्रविधिमा भारतको विशेषज्ञता नेपालका लागि ठूलो अवसर भएको बताए। बैंगलोर र हैदरावादजस्ता टेक हबमा नेपालीहरूको बढ्दो उपस्थिति नेपालका लागि फाइदाजनक रहेको उल्लेख गर्दै उनले सानो आकार नेपालका लागि कमजोरी नभई गुणस्तरीय प्रतिभा र नवीन सोचका कारण प्रतिस्पर्धी बन्न सक्ने आधार भएको धारणा राखे।

Federation of Nepalese Chambers of Commerce and Industry (FNCCI) का पूर्व अध्यक्ष तथा गोल्छा समूहका अध्यक्ष शेखर गोल्छाले नेपालको वैदेशिक मुद्रा सञ्चिति २० महिनाको आयात धान्न सक्ने, मुद्रास्फीति ३–४ प्रतिशतको दायरामा रहेको र ब्याजदर ५.२ प्रतिशतसम्म झरेको उल्लेख गर्दै समष्टिगत आधार सबल रहेको बताए। तर पर्याप्त रोजगारी अभावका कारण युवाप्रतिभा बाहिरिने संरचनात्मक चुनौती समाधान गर्न प्रविधि क्षेत्र निर्णायक हुन सक्ने उनको भनाइ थियो। नेपाल विद्युत् अधिशेषतर्फ उन्मुख भएकाले ऊर्जा कुशल डेटा सेन्टर विकासको प्राकृतिक सम्भावना रहेको उनले औंल्याए।

निजी क्षेत्रले सन् २०३० सम्म १०० अर्ब डलरको अर्थतन्त्र बनाउने महत्वाकांक्षी लक्ष्य अघि सारेको उल्लेख गर्दै उनले सुशासन, संरचनागत सुधार र भारतसँगको गहिरो सहकार्य अपरिहार्य रहेको बताए। नेपालको ७० प्रतिशत व्यापार भारतसँग जोडिएको सन्दर्भमा काठमाडौंमा आईआईटी स्थापना गर्ने प्रस्ताव उनले राखे।

लगानी बोर्ड नेपालका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशिल ज्ञवालीले भर्चुअल सम्बोधन गर्दै नवीकरणीय जलविद्युतमा आधारित स्वच्छ ऊर्जा डिजिटल पूर्वाधार गन्तव्यका रूपमा नेपालसँग सहकार्य गर्न भारतीय आईटी कम्पनी, एआई लगानीकर्ता र डेटा सेन्टर सञ्चालकहरूलाई आमन्त्रण गरे।

Visa Inc. का भारत तथा दक्षिण एशिया क्षेत्रीय उपाध्यक्ष आनन्द झाले साना व्यापारी र एसएमईलाई डिजिटाइज गर्नु, सीमा–पार भुक्तानी करिडोर स्थापना गर्नु तथा भारतको डिजिटल पब्लिक इन्फ्रास्ट्रक्चर मोडेललाई नेपाल अनुकूल बनाउनु प्राथमिकता हुनुपर्ने बताए।

फोरममा सिटिजन लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत पोषक राज पौडेलले प्यानलिस्टका रूपमा सहभागिता जनाउँदै डिजिटल पूर्वाधार र लगानी सहकार्यबारे विचार राखे। उनले नेपाल भारतबीचको सीमा पार सहकार्यलाई डिजिटल सशक्त भविष्यका लागि अझ मजबुत बनाउनुपर्ने बताए।

कार्यक्रममा PHDCCI का उपमहासचिव डा. जतिन्दर सिंहले स्वागत मन्तव्य दिएका थिए भने राउन्डटेबल छलफलको सहजीकरण अतुल के ठाकुरले गरेका थिए। विभिन्न क्षेत्रका नीति निर्माता, कूटनीतिज्ञ, प्रविधि विज्ञ तथा उद्योगीहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको उक्त फोरमले नेपाल भारत साझेदारीमा प्रविधिलाई प्रमुख आधारस्तम्भका रूपमा अघि बढाउने साझा प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित समाचार

गरिब देशहरुको सहयोगका लागि विश्व बैंकको ९३ अर्ब डलरको वित्तीय प्याकेज

१० वाणिज्य बैंकले ४ महिनामै कमाए अर्ब बढी नाफा, एनआइसी एसियाको सबैभन्दा धेरै

खप्तड लघुवित्तले आईपीओ जारी गर्ने, बिक्री प्रबन्धकमा प्रभु क्यापिटल नियुक्त

८ जिल्लामा विद्युत प्रणाली सुधारको काम सुरु

बिल एकम्यानको रणनीति : सस्तो सेयर किनेर व्यवस्थापन आफ्नै हातमा लिने

तीन कम्पनीको सेयर मूल्य समायोजन