बीमा कम्पनीको अर्थशास्त्र: नेपालमा सरेण्डर बढ्नुको कारण, सन्तोष प्रसाईको लेख (भाग-२)

नेपालमा सरेण्डर बढ्नुको कारण

अहिले नेपालमा सरेण्डरको हुनुको पहिलो कारण अभाव पनि हुन सक्छ । अर्को बीमा पोलिसी नै प्रतिस्पर्धी नहुन सक्छ । कतिपय अवस्थामा अभिकर्ता साथिहरुले गलत सुझावले पनि हुने गरेको छ । यस्तो कार्यमा सबै अभिकर्ता हुनुहुन्न । एकदमै कम अभिकर्ता साथिहरुका कारण यस्तो भएको हुन सक्छ ।

जीवन बीमामा एकदमै कम पोलिसीमा मात्रै समस्या देखिने गरेको छ ।  जीवन बीमा क्षेत्रमा अधिकांश पोलिसीहरू दीर्घकालसम्म कायम रहने भए पनि, केही प्रतिशत पोलिसीहरूमा देखिने समस्या वा lapse/surrender घटनाले समग्र उद्योगको धारणा (perception) मा उल्लेखनीय प्रभाव पार्न सक्छ।

आर्थिक अस्थिरता, आम्दानीको अनिश्चितता तथा खर्च व्यवस्थापनमा चुनौतीहरू जीवन बीमा सरेण्डरका प्रमुख कारणका रूपमा विभिन्न अध्ययनहरूमा उल्लेख गरिएको छ ।

कतिपय अवस्थामा ९९ प्रतिशत भुक्तानी हुँदा हुँदै एक प्रतिशतले नतिरेको विषयले बढि प्राथमिकता पाइरहेको हुन्छ ।  सापेक्ष रूपमा थोरै संख्यामा देखिने नकारात्मक घटनाहरूले पनि उच्च प्रभाव (high impact events) सिर्जना गरी समग्र उद्योगको छवि प्रभावित गर्न सक्छन् भन्ने व्यवहारिक विश्लेषणहरूमा देखिएको छ।

यहि कारणले हामी सत प्रतिशत भुक्तानी भयो भनेर क्रेडिट लिन सकिरहेका छैनौ । त्यस्तै अभिकर्ताको हकमा पनि हुन सक्छ । ९९ प्रतिशत अभिकर्ताले राम्रो काम गर्दै गर्दा एक प्रतिशत अभिकर्ताको बदमासीले पुरै इन्ड्रष्ट्रीलाई असर पुर्याइरहेको हुन्छ ।  अधिकांश अभिकर्ताहरूले व्यावसायिक रूपमा सेवा प्रदान गरिरहेका भए पनि, केही केसहरूमा देखिने मिस-सेलिङ वा अनुचित अभ्यासले सम्पूर्ण उद्योगप्रति नकारात्मक धारणा सिर्जना गर्न सक्छ।

जहाँ अधिकाम्स अभिकर्ताले एकदमै राम्रो काम गरिरहदा केहि अभिकर्ताले टार्गेट पुरा गर्न सरेण्डर गराउदै गर्दा त्यसको असर पुरै अभिकर्ता जगतमा देखिएको हुन्छ ।  अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययनहरूमा पनि वितरण च्यानल (agency channel) मा हुने mis-selling वा short-term target driven व्यवहारलाई policy lapse/surrender सँग जोडिएको प्रमुख जोखिमका रूपमा उल्लेख गरिएको छ । अव यहाँ विचरा बीमितलाई सरेण्डरको वारेमा केहि थाहै हुँदैन । ग्राहक शिक्षा (financial literacy) को कमी पनि सरेण्डर निर्णयमा प्रभाव पार्ने महत्वपूर्ण तत्वका रूपमा पहिचान गरिएको छ। अभिकर्ताले सरेण्डर गर्दा राम्रो हुन्छ भनिदिएको भरमा राजि हुन्छन् ।

नेपालमा यहि कारणले सरेण्डर भयो भनेर ठोकुवाका साथ भन्न सकिने अवस्था छैन । सरेण्डर हुँदै हुँदैन भनेर मान्न सकिदैन । १० देखि १५ प्रतिशतको सरेण्डर रिजनेवल होला तर त्यस पछिकोलाई प्राकृतिक मान्न सकिदैन । नेपालमा सरेण्डरको बुझाइ एकदमै कम छ ।  बीमा सम्बन्धी जनचेतना तथा वित्तीय साक्षरताको स्तरले पनि सरेण्डर प्रवृत्तिमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने विभिन्न अध्ययनहरूले देखाएका छन्।

कहिलेकाही ठुला ठुला निकायमै सरेण्डरलाई हकका रुपमा प्रस्तुत गरिने गरेको पाइन्छ । तर यो अपवाद मात्रै हो । यद्यपि सरेण्डर सुविधा बीमितको अधिकारको रूपमा उपलब्ध भए पनि, यसलाई अन्तिम विकल्पका रूपमा प्रयोग गर्न सिफारिस गरिन्छ भन्ने अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास रहेको छ।

सरेण्डर गर्दाको घाटा

नेपाल बीमा प्राधिकरणले सरेण्डरको लागि छुट्टै नियम बनाइदिएको छ । नेपाल बीमा प्राधिकरण का निर्देशन अनुसार सरेण्डर मूल्य निर्धारण गरिन्छ र कम्पनीहरुले सोही निर्देशिका बमोजिम सरेण्डर भ्यालु गणना गर्ने गर्दछन् ।

सरेण्डर गर्दा घाटा हुन्छ भन्ने कुरालाई भन्दा पनि तपाईले १५ वर्षका लागि लिएको पोलसी तीन वर्षमै बाहिरिन्छु भन्दा 'टाइम भ्यालु अफ मनि'लाई हेर्नु पर्छ ।  जीवन बीमा दीर्घकालीन वित्तीय उपकरण भएकाले यसको लाभ समयसँगै संचित हुने संरचना (long-term accumulation) मा आधारित हुन्छ भन्ने सिद्धान्त actuarial practice मा व्यापक रूपमा स्वीकार गरिएको छ।

बीमितले पोलिसीलाई निरन्तरता दिन्न भन्न पाउछ तर सरेण्डर गरिरहदा बीमाको वास्तविकतालाई पनि राम्रो सँग बुझ्नु पर्छ ।

• हामीले बीमा गर्दै गर्दा भोलिको अनिश्चियलाई पनि कभर गरिरहेका हुन्छौ । जवकी पोलिसी फिर्ता लिदै गर्दा भोलि गएर बीमितको जोखिम बहन हुँदैन ।
• बीमा वर्तमानका लागि भन्दा पनि भविष्यका लागि हो । जहाँ जोखिम बहन सँगै बचत पनि भइरहेको हुन्छ । यदि विचैमा सरेण्डर गरियो भने बचतको यति राम्रो औजार हामीले गुमाउनु पर्छ ।
• जो निम्न तथा मध्यम वर्गका मानिसहरु छन् । जसको गुजारा नियमित आम्दानीबाट चल्छ । जसको बचत गर्दा पनि त्यतिकै पैसा सकिन्छ । जीवन बीमालाई ‘forced saving mechanism’ का रूपमा पनि हेर्ने गरिन्छ, जसले नियमित बचतको अनुशासन विकास गर्न मद्दत गर्दछ भन्ने अवधारणा विभिन्न बीमा अध्ययनहरूमा उल्लेख गरिएको छ ।

त्यसैले यो बाध्यात्मक बचत पनि हो ।  यसले दीर्घकालीन रूपमा संचित रकम (accumulated value) सिर्जना गर्न सहयोग गर्छ, जुन निश्चित अवधिपछि प्राप्त हुने संरचनामा आधारित हुन्छ।

बीमा पोलिसीको परिपक्वता लाभ (maturity benefit) कम्पनीको बोनस, लगानी प्रतिफल तथा प्रोडक्ट संरचनामा निर्भर हुने भएकाले निश्चित रकम वा प्रतिफल दर पूर्वनिर्धारित रूपमा फरक-फरक हुन सक्छ। त्यसैले कुनै निश्चित उदाहरण (जस्तै निश्चित रकमको बहुगुणा वृद्धि) सबै पोलिसीहरूमा समान रूपमा लागू हुँदैन, र यो प्रोडक्ट, अवधि तथा कम्पनीअनुसार फरक हुन सक्छ। बीमा नगर्दा उक्त रकम अन्यत्र बचत वा लगानी हुने वा नहुने व्यवहार व्यक्तिको वित्तीय अनुशासनमा निर्भर हुने भएकाले यसलाई सामान्यीकृत रूपमा तुलना गर्न उपयुक्त हुँदैन। जीवन बीमा योजनाहरूमा नियमित प्रीमियम भुक्तानीले दीर्घकालीन वित्तीय लक्ष्य प्राप्त गर्न सहयोग गर्ने संरचना हुन्छ, जुन व्यक्तिगत बचत व्यवहारभन्दा फरक अनुशासित प्रणालीमा आधारित हुन्छ।

यसले भविष्यमा शिक्षा, विवाह वा अन्य वित्तीय आवश्यकताका लागि कोष निर्माण गर्न सहयोग पुर्‍याउन सक्छ, तर यसको परिणाम व्यक्तिगत वित्तीय व्यवहार र प्रोडक्टको संरचनामा निर्भर हुन्छ। यसैले सरेण्डर गर्दा यस्तो दीर्घकालीन वित्तीय योजना अवरुद्ध हुन सक्छ भन्ने बुझाइ महत्वपूर्ण हुन्छ। एजेन्सी मोडेलमा अभिकर्ताको आय दीर्घकालीन पोलिसी निरन्तरतासँग सम्बन्धित हुने भएकाले सरेण्डर हुँदा भविष्यमा प्राप्त हुने सम्भावित आम्दानीमा प्रभाव पर्न सक्छ। यसले अभिकर्ता र बीमितबीचको दीर्घकालीन सम्बन्धमा पनि असर पार्न सक्छ, विशेष गरी यदि सरेण्डर निर्णय उपयुक्त जानकारी बिना गरिएको भए।

सरेण्डरको विकल्प नभएकाहरुलाई कम्पनीले केहि गरि पनि रोक्न सक्दैन । जसले बीमा शुल्क भुक्तानी गर्नै सक्दैन । बीमा गर्ने क्षमता थियो एक लाख बीमा भइदियो १० लाखको भने बीमितले त्यसलाई तिरन्तरता दिने अवस्था आउदैन । त्यसैले बीमा खरिद गर्दा बीमितको आय क्षमता, जोखिम प्रोफाइल तथा दीर्घकालीन वित्तीय योजना अनुसार उपयुक्त बीमाङ्क निर्धारण गर्नु अत्यन्त आवश्यक हुन्छ भन्ने सिद्धान्त बीमा अभ्यासमा जोड दिइन्छ। सामान्यतया सरेण्डरले दीर्घकालीन लाभमा कमी ल्याउन सक्छ, त्यसैले यसलाई अन्तिम विकल्पका रूपमा प्रयोग गर्न सिफारिस गरिन्छ भन्ने अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास रहेको छ। सरेण्डर बीमित, बीमक र अभिकर्ता साथिहरु कसैको पनि हितमा छैन ।

सरेण्डरलाई निरुत्साहन

सरेण्डरलाई निरुत्साहित गर्न नियामक निकाय बीमा प्राधिकरण सचेत छ । प्राधिकरणका कतिपय नीतिले बीमा उद्योगलाई धेरै राम्रो पनि गरिरहेको छ । बीमा कम्पनीहरु आफैले पनि सरेण्डरलाई निरुत्साहित पार्ने गरी विभिन्न व्यवस्था राख्न सक्छ । बीमा उत्पादन डिजाइन गर्दा प्रारम्भिक वर्षहरूमा सरेण्डर मूल्य कम हुने वा सरेण्डरमा प्रतिबन्धात्मक प्रावधान राख्ने अभ्यास अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा प्रचलित छ, जसले पोलिसी निरन्तरता (persistency) बढाउन सहयोग गर्छ।

यस्ता प्रावधानहरू प्रोडक्टको प्राइसिङ, खर्च संरचना र नियामकीय स्वीकृत प्राविधिक नोट (technical note) अनुसार निर्धारण गरिन्छ।

पोलिसीलाई सस्तो बनाउन कम्तिमा पनि ५ वर्षसम्म सरेण्डर गर्न नपाउने जस्ता व्यवस्था गर्न सक्छ । यद्यपि सरेण्डर सम्बन्धी अवधि र शर्तहरू उत्पादन तथा नियामकीय ढाँचाअनुसार फरक हुन सक्छन्, र सबै योजनामा समान रूपमा लागू नहुन सक्छ।

जसलाई सरेण्डरको विकल्प छैन उनिहरुका लागि कम्पनीले हेर्नु पनि पर्छ । जसलाई गलत कुराहरु भनेर बीमा गरिएको छ उनिहरुले बीमालाई अगाडी लैजान सक्दैनन् । यस्तो अवस्थामा सरेण्डर गर्न पाइदैन भन्दा उनिहरु माथि अन्याय हुन्छ ।  अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासमा पनि सरेण्डरलाई पूर्ण रूपमा निषेध नगरी आवश्यक अवस्थामा प्रयोग गर्न सकिने विकल्पका रूपमा राखिन्छ, तर यसलाई अन्तिम विकल्पका रूपमा लिन सिफारिस गरिन्छ।

जो जसले सरेण्डर गर्नु भएको छ उहाँहरुलाई राम्रो गरिरहेको छैन त्यसैले यसलाई हकका रुपमा व्याख्या नगरि अप्सनका रुपमा दिनु पर्छ । कुनै पनि कम्पनीको सरेण्डरबाट पैसा कमाउने उद्देश्य हुँदैन ।  जीवन बीमा उत्पादनहरू दीर्घकालीन जोखिम वहन र वित्तीय सुरक्षा प्रदान गर्ने उद्देश्यले डिजाइन गरिएका हुन्छन्, सरेण्डरबाट प्रत्यक्ष लाभ आर्जन गर्ने उद्देश्यले होइन।

जीवन बीमा व्यवसायमा प्रारम्भिक वर्षहरूमा उच्च अधिग्रहण खर्च (acquisition cost) हुने र त्यसपछि क्रमशः लागत सन्तुलन हुने संरचना हुन्छ भन्ने कुरा actuarial pricing सिद्धान्तमा आधारित हुन्छ। पोलिसी प्रारम्भिक अवधिमा समाप्त हुँदा कम्पनीले उक्त खर्च पूर्ण रूपमा रिकभर गर्न नसक्ने अवस्था आउन सक्छ, जसले समग्र लाभमा असर पार्न सक्छ। जहाँ कम्पनीका कतिपय खर्च पुर्व निर्धारित हुन्छ ।  जीवन बीमा कम्पनीका धेरै सञ्चालन खर्चहरू (जस्तै कर्मचारी, वितरण, व्यवस्थापन) निश्चित वा अर्ध-निश्चित प्रकृतिका हुन्छन्, जसलाई तुरुन्त घटाउन कठिन हुन्छ।

यि सबै कुराबाट घाटा देख्दा देख्दै बीमितले पनि सेण्डरलाई विकल्प बनाउनु हुँदैन । बीमितले आफुले तिरे बापतको पैसा फिर्ता पाइदैन भन्ने थाहा पाउदा पाउदै सरेण्डर गर्नु हुँदैन । सामान्यतया सरेण्डरले दीर्घकालीन लाभमा कमी ल्याउन सक्छ, त्यसैले यसलाई सोचविचार गरेर मात्र प्रयोग गर्न सिफारिस गरिन्छ। बीमितलाई सरेण्डरको प्रभाव, विकल्प तथा दीर्घकालीन असरबारे स्पष्ट जानकारी दिनु कम्पनी र अभिकर्ताको महत्वपूर्ण जिम्मेवारी हो।

हामीले सरेण्डरका विषयमा गरिरहेका कामहरु र गरिरहेका कुराहरु आफैमा काफि छ जस्तो लाग्दैन । यसमा अभिकर्ता साथिहरुको सबैभन्दा ठुलो भुमिका रहन्छ । त्यस्तै हामी कम्पनीहरुले जनचेतना जगाउने कामहरु गर्नु पर्छ ।  बीमितलाई सरेण्डर प्रति निरुत्साहित गर्नका लागि जसले पोलिसीलाई निरन्तरता दिन्छ उसलाई हामीले अतिरिक्त बोनस दिने व्यवस्था गर्ने हो भने प्रोत्साहित गर्छ । त्यस्तै पोलिसी निरन्तरता बढाउन अतिरिक्त लाभ (loyalty benefit / persistency incentive) प्रदान गर्ने अवधारणा विभिन्न बीमा बजारहरूमा प्रयोग गरिएको पाइन्छ। यस्ता प्रोत्साहनहरू प्रोडक्ट डिजाइनमा समावेश गर्दा नियामक स्वीकृति आवश्यक हुने र बोनस संरचना तथा प्राइसिङसँग सन्तुलन मिलाउनुपर्ने हुन्छ।

जसले बीमा पोलिसीलाई परिपक्व बनाउछन् उनिहरुले अन्तिममा केहि अतिरिक्त रकम पुरस्कारको रुपमा पाउने व्यवस्था गर्ने हो भने त्यसले बीमितलाई पक्कै पनि उत्साहित बनाउन सक्छ । यसो गर्दा सरेण्डर गर्नेले पाउने बोनसदर र नियमित रुपमा बीमा शुल्क भुक्तानी गरेर परिपक्व बनाउनेले पाउने बोनसदरमा फरक आउछ ।

अभिकर्तालाई नियमित रुपमा तालिम दिने र यस्ता कुरामा धेरै भन्दा धेरै जानकारी दिएर विज्ञ बनाउनु पर्छ । अर्को कुरा जुन अभिकर्ता जसको उद्देश्य नै तीन वर्षमा सरेण्डर गराउने छ भने त्यस्ता अभिकर्ताको ट्र्याक रेकर्ड हेर्नु पर्छ । कुन तहको सरेण्डर भइरहेको छ त्यसलाई विश्लेषण गर्नु पर्छ । यसो भन्दै गर्दा बीमा कम्पनीका उच्च व्यवस्थापन तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृतहरुमा पनि केवल विजनेसका लागि विजनेस मात्रै गर्ने होइन भन्ने कुरामा एक मत हुनु पर्छ । मेरो टार्गेट पुग्यो भन्दै गर्दा आगामी वर्षको कम्पनीको अवस्था के हुन्छ भन्ने कुरालाई हेर्न सक्नु पर्छ । ‍कसैले पनि कम्पनी, शेयर होल्डर र बीमितलाई अहित हुने काम गर्नु हुँदैन । सरेण्डर बढिरहदा बीमितले पाउने बोनस घट्यो भने त्यसको असर बीमितलाई हुने हो । एउटाले सरेण्डर गरेर बाहिरिदै गर्दा त्यसले भएको क्षतिको बहन अर्को बीमितले गर्ने हो । त्यसै यि कुराहरुमा कम्पनीले ट्र्याक गर्नु पर्छ । कम्पनीले आफ्नो तर्फबाट पनि अंकुश लगाउनु पर्यो ।

सबै कुरा नियामकलाई मात्रै दोष दिएर हुँदैन । बीमा पोलिसी बनाउने तथा बिक्री गर्ने कम्पनी आफै बढि सजग हुनु पर्छ । बीमा पोलिसी बिक्री पछि आर्जन हुने बीमा शुल्कबाट अण्डराइटिङ नाफा र इन्भेष्टमेन्ट आम्दानी दुई तिर प्रभाव पार्छ । अण्डराइटिङ मुनाफा अन्तर्गत धेरै कुराहरुलाई हेर्नु पर्छ । तपाईले अण्डराइटिङ पनि धेरै राम्रो गर्नु भयो । बीमा पोलिसीको प्राइसिङ पनि धेरै राम्रो छ । दाबी एकदमै कम पर्यो भने त्याहाँ अण्डराइटिङ मुनाफा हुन्छ ।

अर्को हुन्छ लगानीबाट हुने मुनाफा । बीमितबाट संकलन गरेको बीमा शुल्कलाई विभिन्न क्षेत्रमा लगानी गरेर धेरै भन्दा धेरै प्रतिफल आर्जन गर्ने हो । कहिलेकाँकी अण्डराइटिङ मुनाफा ऋणात्मक हुन सक्छ तर लगानी तर्फको आम्दानी राम्रो हुन्छ । विश्वका अन्य मुलुकमा हेर्ने हो भने इन्भेष्टमेन्ट प्रफिट एकदमै कम हुन्छ । जहाँ लगानीका क्षेत्रहरु र त्यसको आम्दानी लगभग निश्चित हुन्छ । तर त्यहाँ अण्डराइटिङ प्रफिट भने धेरै राम्रो हुन सक्छ । पोलिसी बनाउदै बीमा शुल्कको मूल्याङ्कन गरिएको हुन्छ । जुन कुरा बीमितको उमेर, दाबी पर्न सक्ने सम्भावना, मोर्टालिटी लगायतका कुराहरुमा भर पर्छ । जसमा तय गरिएका पुर्व निर्धारित अनुमानले काम गर्यो भने अण्डराइटिङ मुनाफा हुन्छ, नत्र हुँदैन । नेपालको सन्दर्भमा अहिलेसम्म इन्भेष्टमेन्ट मुनाफा राम्रो छ  ।

भ्यालुएसन (valuation) गर्दा कम्पनीहरूले नेपाल बीमा प्राधिकरण को निर्देशिका अनुसार, valuation rate of interest निर्धारण गर्दा जीवन बीमा कोषको actual yield र ६ प्रतिशतबीचको न्यूनतम दरलाई आधार बनाइन्छ, जसले दीर्घकालीन दायित्व वहनमा सुरक्षा प्रदान गर्दछ। वास्तविक लगानी प्रतिफल भने बजार अवस्था, लगानी साधन तथा आर्थिक चक्र अनुसार फरक हुन सक्छ, र कतिपय अवस्थामा यो प्राविधिक दरभन्दा माथि रहने देखिन्छ, जसले कम्पनीलाई अतिरिक्त वित्तीय सहजता प्रदान गर्न सक्छ। यसरी प्राविधिक दर र वास्तविक प्रतिफलबीचको अन्तरलाई कम्पनीको समग्र लगानी प्रदर्शन र जोखिम व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित रूपमा हेर्नुपर्छ, र यो स्थिर नभई समयानुसार परिवर्तनशील हुन्छ। बीमा व्यवसायमा लगानी आम्दानी (investment income) र अण्डराइटिङ नतिजा (underwriting result) दुवै महत्वपूर्ण हुन्छन्, र यी दुईबीचको सन्तुलनले कम्पनीको समग्र लाभप्रदता निर्धारण गर्दछ। कतिपय अवस्थामा सरेण्डर लगायतका कारणले अण्डराइटिङ नतिजामा दबाब पर्न सक्छ, तर लगानी आम्दानीले त्यसलाई आंशिक रूपमा सन्तुलन गर्न सक्ने अवस्था पनि हुन सक्छ।

यदि अण्डराइटिङ प्रक्रिया प्रभावकारी रूपमा लागू गरिएको छ भने, दाबी अनुभव (claims experience) प्राइसिङ गर्दा गरिएको अनुमानको नजिक रहन सक्छ, जसले व्यवसायलाई दीर्घकालीन रूपमा सन्तुलित राख्न मद्दत गर्दछ। तर वास्तविक अनुभव सधैं पूर्वानुमानसँग पूर्ण रूपमा मेल खाने हुँदैन, त्यसैले अण्डराइटिङ नतिजा सकारात्मक वा नकारात्मक दुवै हुन सक्छ। विभिन्न देशहरूमा बीमा व्यवसायको संरचना फरक हुने भएकाले कतिपय बजारहरूमा अण्डराइटिङ नतिजा बलियो देखिन्छ भने कतिपयमा लगानी आम्दानी बढी महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने देखिन्छ ।

यसैले कडाइका साथ अण्डराइटिङ प्रक्रिया लागू गर्नु, यथार्थपरक प्राइसिङ गर्नु र प्रभावकारी लगानी व्यवस्थापन गर्नु जीवन बीमा व्यवसायको दीर्घकालीन स्थायित्वका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ।

निष्कर्ष

जीवन बीमा केवल एउटा वित्तीय उत्पादन होइन, यो परिवारको भविष्य सुरक्षित गर्ने एउटा दीर्घकालीन प्रतिबद्धता हो। तर पछिल्लो समय देखिएको सरेण्डर प्रवृत्तिले यो क्षेत्रमा केवल वित्तीय चुनौती मात्र होइन, विश्वास र बुझाइको समस्या पनि रहेको संकेत गर्दछ।

सरेण्डरलाई पूर्ण रूपमा गलत वा निषेधयोग्य मान्न सकिँदैन, किनकि जीवनका अनिश्चित परिस्थितिहरूले कहिलेकाहीँ बीमितलाई त्यस्तो निर्णय लिन बाध्य बनाउन सक्छन्। तर यसलाई पहिलो विकल्पको रूपमा लिने प्रवृत्ति भने न बीमितको हितमा छ, न बीमकको, न त सम्पूर्ण उद्योगकै।

यसैले, सरेण्डरको समस्यालाई समाधान गर्न एकल प्रयास पर्याप्त हुँदैन। नियामक निकायले सुदृढ नीति बनाउनु पर्नेछ, बीमा कम्पनीहरूले दीर्घकालीन सोचसहित उत्पादन डिजाइन र पारदर्शी अभ्यास अपनाउनु पर्नेछ, र अभिकर्ताहरूले केवल बिक्रीमा होइन, जिम्मेवार परामर्शमा ध्यान दिनुपर्नेछ। त्यस्तै, बीमित स्वयंले पनि आफ्नो आर्थिक क्षमता, दीर्घकालीन लक्ष्य र जोखिम व्यवस्थापनलाई ध्यानमा राखेर निर्णय लिनु आवश्यक हुन्छ।

विशेषगरी, पोलिसी निरन्तरता (persistency) लाई प्रोत्साहन गर्ने खालका नविन उपायहरू जस्तै निरन्तर बीमा शुल्क भुक्तानी गर्ने बीमितलाई अतिरिक्त लाभ वा प्रोत्साहन प्रदान गर्ने, ले यस क्षेत्रमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्छन्। यसले बीमालाई केवल ‘करार’ होइन, ‘प्रतिबद्धता’ को रूपमा स्थापित गर्न मद्दत पुर्‍याउँछ।

अन्ततः, जीवन बीमाको सार केवल पैसा फिर्ता पाउनुमा होइन, भविष्यको अनिश्चिततालाई आत्मविश्वासका साथ सामना गर्ने क्षमतामा निहित हुन्छ। त्यसैले सरेण्डरलाई विकल्पको रूपमा राख्दै, निरन्तरतालाई संस्कार बनाउने हो भने मात्र बीमा उद्योगले दिगो विकासको मार्ग समात्न सक्छ।

यस लेखको भाग एक पढ्न तलको लिङ्कमा क्लिक गर्नुहोस्

बीमा कम्पनीको अर्थशास्त्र: किन सरेण्डर समस्या हो? सन्तोष प्रसाईको लेख

(सन्तोष प्रसाई प्रभु महालक्ष्मी लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीको प्रमुख कार्यकारी हुन्। चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट प्रसाई सँग बीमा क्षेत्रमा दुई दशक भन्दा लामो अवधिको अनुभव रहेको छ।)

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित समाचार

तीन कम्पनीको सेयर मूल्य समायोजन

विद्युत खपत बढाउन प्राधिकरणले सुरु गर्यो अभियान

भ्याल्यू स्टक भनेको के हो, कसरी छान्ने यस्ता सेयर ?

बिल एकम्यानको रणनीति : सस्तो सेयर किनेर व्यवस्थापन आफ्नै हातमा लिने

७० औं अन्तर्राष्ट्रिय भन्सार दिबसमा के एल दुगड समुहका श्याम सुन्दर कनोडिया सम्मानित

राजश्व राष्ट्रको रगत पसिना भएकोले बगेर गएको टुलुटुलु हेरेर बस्न सकिदैन : अर्थमन्त्री शर्मा