बीमा कम्पनीको अर्थशास्त्र: किन सरेण्डर समस्या हो? सन्तोष प्रसाईको लेख

काठमाडौं। बीमित व्यक्ति कुनै चरणमा पुगेर आगामी दिनमा बीमा शुल्क (प्रीमियम) तिर्न नसक्ने बाध्यात्मक अवस्थामा पुगेपछि बीमा पोलिसीलाई निरन्तरता दिन नसक्नु नै सरेण्डर (समर्पण) हो। नेपाल बीमा प्राधिकरण को प्रचलित कानुनी व्यवस्थाअनुसार, कुनै पनि जीवन बीमा पोलिसीमा कम्तीमा तीन वर्षको प्रीमियम भुक्तानी भएको हुनुपर्छ, र तीन वर्ष पूरा नभएसम्म सरेण्डर गर्न पाइँदैन। सामान्यतया, बीमितले आफ्नो नियन्त्रणभन्दा बाहिरका परिस्थितिमा मात्र सरेण्डरलाई अन्तिम विकल्पका रूपमा अपनाउने गर्छन्।

जीवन बीमा स्वभावतः दीर्घकालीन प्रतिबद्धता हो, जहाँ पोलिसीहरू प्रायः ५, १०, १५ वा २० वर्ष (वा सोभन्दा बढी) अवधिका लागि लिइन्छन्। तर, निर्धारित समयभन्दा अघि पोलिसी समर्पण गरिँदा दीर्घकालीन वित्तीय लक्ष्यहरू अवरुद्ध हुन्छन्, जसले बीमित व्यक्ति र बीमक (इन्स्योरेन्स कम्पनी) दुवैलाई चुनौतीपूर्ण अवस्थामा पुर्‍याउँछ। यद्यपि बीमकहरूले सरेण्डरको सुविधा उपलब्ध गराउँछन्, यसलाई अन्तिम उपायका रूपमा मात्र प्रयोग गर्नु उपयुक्त हुन्छ। पछिल्लो समय बीमा क्षेत्रमा बढ्दो सरेण्डर दरले यसलाई गम्भीर समस्या बन्दै गएको संकेत गरेको छ।

पोलिसी सरेण्डरको यो बढ्दो प्रवृत्तिका पछाडि विभिन्न कारणहरू रहेका छन्। आर्थिक कठिनाइ, विशेषगरी आयमा आएको कमीले बीमितलाई प्रीमियम तिर्न असमर्थ बनाउँछ, जसका कारण उनीहरू पोलिसी त्याग्न बाध्य हुन्छन्। साथै, परिवारको आर्थिक अवस्था अचानक बिग्रिनु वा अप्रत्याशित व्यक्तिगत आपतकालीन अवस्थाहरू आउँदा पनि तत्काल नगद आवश्यकताका कारण पोलिसी समर्पण गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना हुन्छ।

अर्को महत्वपूर्ण कारण गलत बिक्री (मिस-सेलिङ) हो, जहाँ ग्राहकको आवश्यकता र क्षमता नबुझी बीमा योजना बिक्री गरिन्छ। केही अवस्थामा, पोलिसी खरिद गर्दा निर्धारण गरिएको बीमांक रकम बीमितको वास्तविक आर्थिक क्षमताभन्दा माथि हुने हुँदा दीर्घकालसम्म पोलिसी कायम राख्न कठिन हुन्छ।

बीमा समर्पण (सरेण्डर) हुनुको अर्को कारण भनेको ग्राहकहरूले वास्तविक आवश्यकता बिना नै पोलिसी लोन लिने प्रवृत्ति हो। जब ऋण लिने स्पष्ट उद्देश्य हुँदैन, उनीहरू प्रायः उक्त ऋण फिर्ता गर्न असमर्थ वा इच्छुक हुँदैनन् र अन्ततः पोलिसी सरेण्डर गर्ने निर्णयमा पुग्छन्। यसले जीवन बीमाको मूल उद्देश्य दीर्घकालीन आर्थिक सुरक्षा र भविष्य, विशेष गरी बुढ्यौलीका लागि बचतलाई कमजोर बनाउँछ।

त्यसबाहेक, पुराना जीवन बीमा योजनाहरू हालको बजार प्रवृत्तिसँग मेल नखानु पनि सरेण्डरको अर्को कारण हो। बीमा योजनाहरू विकास गर्दा मृत्युदर, लगानी प्रतिफल, मुद्रास्फीति दर तथा खर्चजस्ता आधारहरूमा विभिन्न पूर्वानुमान गरिन्छन् र तिनै आधारमा प्रीमियम निर्धारण हुन्छ। समयानुकूल ती पूर्वानुमानहरूको पुनरावलोकन नगर्दा नयाँ योजनाहरू पुराना योजनाभन्दा बढी आकर्षक बन्न सक्छन्, जसले बीमितलाई पुरानो पोलिसी त्यागेर नयाँ योजनातर्फ आकर्षित गराउँछ।

यसैले, बीमक तथा ग्राहक दुवैले दीर्घकालीन आवश्यकता, जोखिम वहन क्षमता र वित्तीय अवस्थाको समुचित मूल्यांकन गरी योजना छनोट गर्नुपर्छ। यसले समयपूर्व पोलिसी सरेण्डर दर घटाउन र जीवन बीमाको मूल उद्देश्य, आर्थिक सुरक्षा र स्थायित्व सुनिश्चित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।

सरेण्डर हुने धेरै कारणहरु छन् । जस्तै बजारमा आएको मुद्रास्फितीले, जुन अहिले हामीले देखि भोगी रहेका छौं । उच्च ब्याजदर भएका वैकल्पिक लगानी वा ऋण व्यवस्थापनको दबाबका कारण पनि केही अवस्थामा बीमितहरूले दीर्घकालीन बीमा योजनाभन्दा अल्पकालीन नगद आवश्यकता प्राथमिकतामा राख्ने प्रवृत्ति देखिन्छ।

अर्को कुरा कुनै पनि कम्पनीको बीमा योजना त्यती राम्रो छैन भने सरेण्डर गरी अर्को कम्पनीको राम्रो बीमा योजना खरिद गर्ने गरिन्छ । तपाईले कुनै पनि बीमा गर्दा ३–४ वर्षपछि सरेण्डर गर्छु भनेर गरेको हुँदैन । मानौ १५ वर्षको बीमा छ भने १५ वर्षै निरन्तर सक्रिय हुनु पर्छ । जीवन बीमा व्यवसायमा प्रारम्भिक वर्षहरूमा खर्च (initial expenses) उच्च हुने भएकाले पोलिसी लामो समयसम्म कायम रहँदा मात्र कम्पनी र बीमित दुवैका लागि लाभदायक हुने संरचना विकसित गरिएको हुन्छ।

कम्तिमा ६–७ वर्ष बीमा योजना चालु रहेन भने सो बीमाबाट बिईपी (BEP) मा पनि आउन गाह्रो हुन्छ । सरेण्डर राम्रो कुरा त अवश्य होइन । कुनै बीमितलाई सुहाउँदो बीमा नदिदा पनि सरेण्डर हुने गर्दछ । उसको आम्दानीको स्रोतले थेग्न सक्ने हुन पर्छ । जस्तै उसले १५ वर्षे बीमा योजना खरिद गर्दा पहिलो वर्षमात्र हेरेर हुँदैन, १५ वर्षसम्म नै कसरी बीमा शुल्क भुक्तानी गर्दछ भन्ने पनि विचार गर्नु पर्दछ । आम्दानीको स्रोतले निरन्तर बीमा शुल्क तिर्न नसक्ने बीमा योजना खरिद गर्दा पनि सरेण्डर (समर्पण) बढ्ने गर्दछ ।

सरेण्डर हुँदै नहुने भन्ने हुँदैन । यसलाई बीमालेख र बीमा शुल्क रकमका आधारमा हेर्नु पर्ने हुन्छ  केही अवस्थामा बीमालेख संख्या स्थिर देखिए पनि उच्च मूल्यका पोलिसीहरूको सरेण्डरका कारण कुल प्रिमियममा ठूलो प्रभाव पर्न सक्छ, त्यसैले दुवै सूचक (policy count र premium value) लाई सँगसँगै विश्लेषण गर्नु आवश्यक हुन्छ। यसैले सरेण्डरलाई पूर्ण रूपमा नकारात्मक मात्र नभई, यसको संरचना, कारण र प्रभावलाई डेटा आधारित ढंगले बुझेर नीति निर्माण गर्नु आवश्यक हुन्छ।

सधै अर्को पक्षलाई मात्र दोष दिएर हुँदैन । पहिलो कुरा त बीमा कम्पनीहरुले जारी गर्ने बीमा योजनाहरु ठीक हुन पर्छ ।

सरेण्डर कसरी रोक्ने

बीमा सरेण्डर रोक्नका लागि जीवन बीमा कम्पनी र नियामक निकाय नेपाल बीमा प्राधिकरण दुबै पक्ष मिलेर धेरै कामहरु गर्नु पर्ने हुन्छ । केहि हदसम्म नेपाल बीमा प्राधिकरणले सुरुवात गरिसकेको छ । प्राधिकरणले २ वर्षमा सरेण्डर गर्न पाउने व्यवस्थालाई तीन वर्षमा पुर्याइदिएको छ । सरेण्डर घटाउने हो भने अवधि बढाएर मात्रै हुँदैन ।  सरेण्डरसम्बन्धी प्रावधानहरूलाई बीमा उत्पादनको प्राइसिङ, खर्च संरचना (expense structure) र दीर्घकालीन दायित्वसँग मिलाएर डिजाइन गर्नुपर्ने अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास रहेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा जीवन बीमा योजनाहरूमा प्रारम्भिक वर्षहरूमा सरेण्डर गर्दा ‘surrender charge’ वा कम सरेण्डर मूल्य प्रदान गर्ने व्यवस्था हुन्छ, जसले पोलिसी निरन्तरतालाई प्रोत्साहन गर्दछ ।

यसलाई नियमनकारी निकायले केही हदसम्म गर्न सुरु गरिसकेको छ, अब कम्पनीहरुले पनि बीमा योजना तयार गर्दा सोच्नु पर्ने बेला आएको छ । कुनै बीमा ३ वर्षको सरेण्डर गर्न पाउने अवधि सकिना साथ सरेण्डर गर्ने गरी बीमा गराउनु भन्दा सो बीमा लाई इग्नोर गर्नु नै बेस हुन्छ ।

पोलिसी सरेण्डर न्यूनीकरण गर्नका लागि, जीवन बीमा खरिद गर्दा व्यक्तिले आफ्नो प्रीमियम तिर्ने क्षमता राम्ररी मूल्यांकन गर्नुपर्छ। आफ्नो आम्दानी र दीर्घकालीन वित्तीय योजनासँग मेल खाने बीमा योजना चयन गर्नु अत्यावश्यक छ। उचित प्रीमियम व्यवस्थापनले बीमितलाई पोलिसीमा दीर्घकालसम्म टिकिरहन मद्दत गर्छ। साथै, बीमकहरूले टिकाउ बिक्री (सस्टेनेबल सेलिङ) अभ्यासलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ, ग्राहकको वित्तीय स्थितिअनुसार उपयुक्त उत्पादनहरू प्रस्ताव गर्नुपर्छ, र पुराना बीमा योजनाहरूको नियमित समीक्षा गर्दै तिनीहरूलाई प्रतिस्पर्धात्मक बनाउनु आवश्यक छ। यसले समयपूर्व पोलिसी समर्पणलाई घटाउने मात्र होइन, बीमक र बीमित दुवैलाई सुरक्षित राख्न मद्दत गर्दछ।

जीवन बीमा व्यवसायमा प्रारम्भिक वर्षहरूमा उच्च अधिग्रहण खर्च (acquisition cost) हुने भएकाले पोलिसी दीर्घकालसम्म कायम रहँदा मात्र कम्पनी र बीमित दुबैका लागि आर्थिक रूपमा सन्तुलन कायम हुन्छ भन्ने सिद्धान्त actuarial pricing मा व्यापक रूपमा स्वीकार गरिएको छ। विभिन्न देशका नियामक ढाँचाहरूमा कम्पनीहरूले खर्च तथा कमिशन संरचनामा सीमा (expense / commission limits) तोक्ने अभ्यास पाइन्छ, जसले दीर्घकालीन व्यवसाय स्थायित्व सुनिश्चित गर्न सहयोग गर्दछ । यसैले अल्पकालीन अवधिमा सरेण्डर हुँदा बीमितले प्राप्त गर्ने रकम प्रायः तिरेको प्रीमियमभन्दा कम हुन सक्छ, जुन जीवन बीमाको दीर्घकालीन प्रकृतिसँग सम्बन्धित संरचनात्मक विशेषता हो।

बीमा प्राधिकरणको निमय अनुसार तीन वर्ष पछि सरेण्डर हुँदा पनि कम्पनीलाई फाइदा हुँदैन । जवकी यस अवधिमा सरेण्डर गर्दा बीमितले तिरेको भन्दा कम दाबी प्राप्त गरेको विषय चाँही ठुलो मुद्दा बनिरहेको हुन्छ । यसमा सरोकारवाला क्षेत्रले बुझ्नै पर्ने कुरा के छ भन्दा बीमितले बीमा गर्दा 'म तोकिएको अवधिसम्म बीमा पोलिसी चलाउछु' भनेर प्रतिवद्धता व्यक्त गरेपछि मात्रै करार गरिएको हुन्छ । यहि मान्यताका आधारमा पोलिसी तयार गरिने भएकाले विचमै सरेण्डर हुँदा कम्पनीले अण्डराइटिङ मुनाफा गर्न सक्दैन ।

नेपालमा मात्र नभएर विश्वमै सरेण्डर पहिलो विकल्प होइन । अन्तर्राष्ट्रिय बीमा अभ्यासमा पनि सरेण्डरलाई अन्तिम विकल्पका रूपमा लिन सल्लाह दिइन्छ, र यसको सट्टा ‘policy loan’, ‘paid-up value’ वा ‘premium holiday’ जस्ता विकल्पहरू प्रयोग गर्न प्रोत्साहन गरिन्छ।

नेपालमा चाँही सरेण्डर गर्यो भने यति पैसा आउछ भनियो अर्थात यसलाई पहिलो विकल्प जस्तो गरियो । बीमा पोलिसी सरेण्डर हुँदा न त कम्पनी मुनाफामा जान सक्छ, न त बीमितले नै उचित मुनाफा प्राप्त गर्न सक्छन् । अभिकर्ताहरूलाई निरन्तर सेवा, परामर्श तथा पोलिसी संरक्षण (policy persistency) मा केन्द्रित भूमिका खेल्नुपर्ने अन्तर्राष्ट्रिय बिक्री अभ्यासमा जोड दिइएको पाइन्छ। नियम अनुसार कमिशन र इन्सेन्टिभ प्राप्त गरिरहदा एजेन्सीले आफ्ना दायित्वहरु पुरा गर्नु पर्छ । एउटा अभिकर्ताका लागि पनि बीमा पोलिसी जति धेरै चल्यो त्यति राम्रो मानिन्छ ।

नेपालमा केहि गलत अभ्यासहरु भइरहेका हुन सक्दछन् । बीमितलाई केहि पनि थाहा हुँदैन तर आफ्नो फाइदाका लागि पोलिसी सरेण्डर गराइदिने खालका अभ्यास पनि भएका छन् । बीमितहरुलाई अझै पनि धेरै कुराको ज्ञान छैन । यदि बीमितहरुलाई बीमाको राम्रो ज्ञान भइदिएको भए अभिकर्ताको काम गर्ने शैलीमा पनि फरक पर्न सक्थ्यो । बीमितलाई धेरै कुरा थाहा छैन भनेरै विचमा अभिकर्ताको च्यानल चाहिएको हो । जीवन बीमा क्षेत्रमा अभिकर्ताहरु नै फ्रन्टलाइन अण्डराइटर हुने भएकाले उहाँहरुको सबैभन्दा ठुलो भुमिका रहेको हुन्छ । एजेन्सी च्यानललाई ग्राहकसँगको पहिलो सम्पर्क बिन्दु (primary distribution channel) मानिने भएकाले उनीहरूको भूमिका ग्राहक शिक्षा र उपयुक्त उत्पादन छनोटमा अत्यन्त महत्वपूर्ण हुन्छ।

बीमा कम्पनीका कर्मचारीहरुले सबै बीमितहरुलाई एक एक गरेर सबै कुराहरु बुझाउने तथा कन्भिन्स गराउन सक्ने अवस्था रहदैन । अभिकर्ताहरुले प्रारम्भिक चरणमा सबै कुरा बुझाइसके पछि मात्रै बीमितहरु कम्पनीमा आइपुग्छन् । यहि कारणले अभिकर्तालाई पहिलो अण्डरराइटर भनिएको हो । उहाँहरुको भुमिका बीमा विज्ञका रुपमा हुने भएकाले मलाई यो विषयमा जानकारी थिएन भनेर छुट पाइदैन ।

सुरुमै सरेण्डर गर्नु भनेको बीमाको मापदण्डलाई उल्लङ्घन गर्नु हो । होला सरेण्डर गर्दै गर्दा एक तहको रकम हात पर्छ तर यसलाई हामीले पहिलो विकल्प बनाउनु हुदैन । बीमा योजनालाई दीर्घकालीन वित्तीय सुरक्षाको साधनको रूपमा हेर्ने दृष्टिकोण विकास गर्नु आवश्यक छ, जसले सरेण्डर प्रवृत्ति घटाउन मद्दत गर्दछ।

सरेण्डरले न त यसले बीमा उद्योगलाई नै राम्रो गर्छ न त बीमितलाई नै । तपाईको कम्पनीमा एक अर्ब व्यवसाय भित्रिदा ५० करोड सरेण्डर भइरहेको छ भने त्यो कहिल्यै पनि राम्रो होइन ।

विश्वका अन्य देशका बीमा कम्पनीहरुलाई हेर्ने हो भने सरेण्डर हुँदै नहुने भन्ने होइन । यहाँ कुन तहको सरेण्डर ठिक हो र कुन तहको गलत हो भन्ने कुरा  मूल्याङ्कन गर्न जरुरी छ । यसका लागि policy persistency ratio, lapse ratio तथा premium retention जस्ता सूचकहरू प्रयोग गरी विश्लेषण गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास रहेको छ।कहिलेकाँही संख्याका हिसावले धेरै पोलिसी सरेण्डर भइरहेको हुन्छ भने कहिलेकाही रकमका हिसावले धेरै भएको देखिन्छ । संख्या धेरै देखिदा रकम एकदमै सानो देखिन सक्छ भने थोरै पोलिसी सरेण्डर हुँदा धेरै ठुलो रकम सरेण्डर भइरहेको हुन सक्छ ।  त्यसैले सरेण्डरको मूल्याङ्कन गर्दा policy count र premium value दुबैलाई सँगसँगै विश्लेषण गर्नु आवश्यक हुन्छ भन्ने अभ्यास अन्तर्राष्ट्रिय बीमा विश्लेषणमा स्थापित भइसकेको छ।

रिजनेवल सरेण्डर

भोलिका दिनमा बीमितलाई भवितव्य पर्न सक्छ । कहिलेकाही सहि मनासयमा पनि बीमा सरेण्डर गर्नु पर्ने बाध्यता हुन सक्छ । कसैलाई आफुले गरिरहेको बीमा पोलिसी भोलि गएर नराम्रो लाग्न सक्छ । त्यस्तै बीमित यस्तो जटिल परिस्थितिमा आइपुग्छ कि बीमा शुल्क भुक्तानी गरेर पोलिसीलाई निरन्तरता दिनै सक्दैन । यस्तो अवस्थामा बीमा पोलिसी चलाउनु भन्दा आधारभुत आवश्यकताको जोहो गर्ने कुरा बढि प्राथमिकतामा पर्न सक्ला ।

बीमितले लगानीका अन्य अवसरहरु देखिरहेको हुन सक्छ । यदि बीमितले जोखिम बहनको पाटोलाई नहेरी लगानीको पाटोबाट मात्रै हेर्यो भने अन्य क्षेत्रमा गरिएको लगानीबाट बढि प्रतिफल प्राप्त गर्न सकिने कुरामा कन्भिन्स भएको हुन सक्छ । विभिन्न अध्ययनहरूले देखाउँछन् कि बीमितहरूले जीवन बीमालाई लगानी साधनसँग तुलना गर्दा अल्पकालीन प्रतिफलको आधारमा निर्णय लिने प्रवृत्ति देखिन्छ, जसले सरेण्डर दरमा प्रभाव पार्न सक्छ ।

बीमितलाई आफ्नो पोलिसी भन्दा अर्को कम्पनीको पोलिसी राम्रो लागेर पनि सरेण्डर गरिरहेको हुन्छ । यस्तो अवस्थामा रिजनेवल सरेण्डर हुन सक्छ । हिजोका दिनमा नबुझी तथा जवरजस्तो गरिएका बीमाकै कारण पनि सरेण्डर भइरहेको हुन सक्छ ।  मिस-सेलिङ तथा अपूर्ण जानकारीका आधारमा गरिएको खरिद निर्णय जीवन बीमा सरेण्डरको प्रमुख कारणका रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय बीमा अध्ययनहरूमा उल्लेख गरिएको छ।

अर्को रिजनेवल सरेण्डर हुनुको कारण आफ्नो आम्दानीको तह अनुसार बीमा नहुनु पनि हो । उसले एक दुई वर्ष त सरसापट गरेर बीमा शुल्क भुक्तानी गर्न सक्छ तर त्यस पछि उसका लागि त्यो बोझ बन्न सक्छ ।

कहिलेकाही बीमा कम्पनी र अभिकर्ताले बीमितलाई धेरै बोनस आउछ भन्दै पोलिसी बिक्री गरिरहेका हुन्छन् ।  यदि बिक्रीको क्रममा भविष्यको बोनस वा प्रतिफल सम्बन्धी अपेक्षा स्पष्ट रूपमा व्याख्या नगरिएमा, पछि बीमितको अपेक्षा र वास्तविक प्रतिफलबीच अन्तर देखिँदा सरेण्डर हुने सम्भावना बढ्न सक्छ। जीवन बीमामा बोनसदर निश्चित (guaranteed) नभई कम्पनीको लगानी प्रतिफल, खर्च तथा जोखिम अनुभवमा आधारित हुने भएकाले वर्षअनुसार फरक हुन सक्छ ।

त्यसैले ‘policyholder expectation management’ जीवन बीमा बिक्री र सेवामा अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ।

बीमामा बोनसदर कहिल्लै पनि घट्दै नघट्ने भन्ने चाँही होइन । कहिलेकाही घट्न सक्छ, कहिलेकाही बढ्न सक्छ । त्यो बजारले निर्धारण गर्ने कुरा हो । यदि बजारमा लगानीको प्रतिफल एकदमै राम्रो छ । अण्डराइटिङ आम्दानी एकदमै राम्रो छ भने बोनसदर घट्दैन बढ्छ । कहिलेकाही यसको विपरित भइदिन पनि सक्छ । बीमा पोलिसी तयार पार्दै गर्दा औषत प्रतिफलको दर १० प्रतिशत हुन सक्छ । तर केहि वर्षको अन्तरलामा यस्तो दर ३/४ प्रतिशतमा झर्न सक्छ । यस्तो अवस्थामा पोलिसी मुनाफा दिन नसक्ने हुन्छ । यो सबै कुरा पोलिसी होल्डरको अपेक्षा सँग सम्बन्धित छ । उनिहरुले अपेक्षा गरे अनुसार बोनसदर केहि थोरै तलमाथि भए पनि ५०/६० प्रतिशतको तलमाथि भने हुनुहुँदैन । यसो हुन गएमा पनि सरेण्डर कारक बन्न सक्छ ।बोनसदर कम्पनीको समग्र वित्तीय प्रदर्शन, लगानी प्रतिफल तथा दायित्व व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित हुने भएकाले बजार अवस्थाअनुसार परिवर्तन हुन सक्छ।

यदि लगानीबाट प्राप्त प्रतिफल र अण्डरराइटिङ नतिजा सुदृढ रह्यो भने बोनसदर स्थिर वा वृद्धि हुन सक्छ, अन्यथा दबाबमा पर्न सक्छ — यो actuarial valuation प्रक्रियामा आधारित हुन्छ।

जीवन बीमा उत्पादन डिजाइन गर्दा दीर्घकालीन औसत प्रतिफलका आधारमा प्राइसिङ गरिन्छ, तर वास्तविक प्रतिफल बजार परिस्थितिअनुसार समयक्रममा फरक पर्न सक्छ ।

त्यसैले अल्पकालीन उतारचढावलाई दीर्घकालीन उत्पादनसँग तुलना गर्दा अपेक्षा र वास्तविकताबीच अन्तर आउन सक्छ, जसले सरेण्डर निर्णयमा प्रभाव पार्न सक्छ।

बीमितको अपेक्षा र वास्तविक लाभबीच ठूलो अन्तर सिर्जना भएमा सरेण्डरको सम्भावना बढ्ने भएकाले पारदर्शी जानकारी र यथार्थपरक प्रक्षेपण प्रस्तुत गर्नु अत्यन्त आवश्यक हुन्छ।

यस लेखको भाग दुई पढ्न तलको लिङ्क क्लिक गर्नुहोस् 

बीमा कम्पनीको अर्थशास्त्र: नेपालमा सरेण्डर बढ्नुको कारण, सन्तोष प्रसाईको लेख (भाग-२)

(सन्तोष प्रसाई प्रभु महालक्ष्मी लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीको प्रमुख कार्यकारी हुन्। चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट प्रसाई सँग बीमा क्षेत्रमा दुई दशक भन्दा लामो अवधिको अनुभव रहेको छ।)

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित समाचार

तीन कम्पनीको सेयर मूल्य समायोजन

विद्युत खपत बढाउन प्राधिकरणले सुरु गर्यो अभियान

भ्याल्यू स्टक भनेको के हो, कसरी छान्ने यस्ता सेयर ?

बिल एकम्यानको रणनीति : सस्तो सेयर किनेर व्यवस्थापन आफ्नै हातमा लिने

डिजिटलाइजेसन र सुधार

कोभिड–१९ आर्थिक पुनरुत्थान र वित्तीय स्थायित्व, डेपुटी गभर्नर डा. निलम ढुङ्गाना तिम्सिनाको विश्लेषण