आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३: अर्थतन्त्र ६६ खर्ब पुग्ने अनुमान, विदेशी मुद्रा सञ्चिति ऐतिहासिक उच्च तहमा

BFIS News
2026 May 27 15:06

आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३: अर्थतन्त्र ६६ खर्ब पुग्ने अनुमान, विदेशी मुद्रा सञ्चिति ऐतिहासिक उच्च तहमा

काठमाडौं । सरकारले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा नेपालको अर्थतन्त्रमा मध्यम सुधार देखिएको प्रक्षेपण गरेको छ। विश्व अर्थतन्त्रमा अनिश्चितता र क्षेत्रीय द्वन्द्व कायम रहे पनि नेपालको आर्थिक वृद्धि, विप्रेषण आप्रवाह, विदेशी मुद्रा सञ्चिति तथा सामाजिक सूचकहरूमा सकारात्मक संकेत देखिएको आर्थिक सर्वेक्षणले जनाएको छ।

संघीय संसद्मा आर्थिक सर्वेक्षण प्रस्तुत गर्दै अर्थमन्त्री Swarnim Wagle ले चालु आर्थिक वर्षमा नेपालको अर्थतन्त्र ३.८५ प्रतिशतले विस्तार हुने अनुमान गरिएको जानकारी दिए। विश्व अर्थतन्त्रको वृद्धि दर ३.१ प्रतिशतमा सीमित रहने प्रक्षेपण भइरहेका बेला नेपालको वृद्धि तुलनात्मक रूपमा सकारात्मक रहेको उल्लेख गरिएको छ।

सर्वेक्षणअनुसार नेपालको अर्थतन्त्रको कुल आकार ६६ खर्ब रुपैयाँ पुग्ने अनुमान गरिएको छ भने प्रतिव्यक्ति कुल राष्ट्रिय आय १,५३५ अमेरिकी डलर पुग्ने प्रक्षेपण गरिएको छ। प्रदेशगत रूपमा वागमती र गण्डकी प्रदेशको आर्थिक वृद्धिदर राष्ट्रिय औसतभन्दा माथि रहने अनुमान छ भने अन्य प्रदेशको वृद्धिदर औसतभन्दा कम रहने देखिएको छ।

कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा कृषि क्षेत्रको योगदान २४ प्रतिशत र गैर–कृषि क्षेत्रको योगदान ७६ प्रतिशत रहने अनुमान गरिएको छ। वागमती प्रदेशले कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा ३६.७ प्रतिशत योगदान पुर्‍याउँदै आर्थिक गतिविधिमा अग्रस्थान कायम राखेको सर्वेक्षणमा उल्लेख छ।

यद्यपि कृषि उत्पादनतर्फ दबाब देखिएको छ। प्रमुख खाद्यान्न बाली धानको उत्पादन ४.२० प्रतिशतले घटेर ५७ लाख ५ हजार मेट्रिक टनमा सीमित हुने अनुमान गरिएको छ।

राजस्वतर्फ चालु आर्थिक वर्षको फागुनसम्म संघीय राजस्व ३.२ प्रतिशतले वृद्धि भएको उल्लेख गरिएको छ। सरकारी खर्च १०.४ प्रतिशतले बढे पनि पुँजीगत खर्चमा अपेक्षित सुधार हुन नसकेको सर्वेक्षणले देखाएको छ।

सरकारको कुल सार्वजनिक ऋण २८ खर्ब ७८ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ, जुन कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको ४३.६ प्रतिशत बराबर हो। चालु वर्षमा सरकारले ३ खर्ब रुपैयाँ सार्वजनिक ऋण परिचालन गरेको तथ्यांकमा उल्लेख छ।

बाह्य क्षेत्रतर्फ विप्रेषण आप्रवाह ३७.७ प्रतिशतले वृद्धि भई १४ खर्ब ५० अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। विदेशी विनिमय सञ्चिति ३४ खर्ब १४ अर्ब रुपैयाँ पुग्दै हालसम्मकै उच्च तहमा पुगेको सर्वेक्षणले जनाएको छ। उक्त सञ्चितिले १८.५ महिनासम्म वस्तु तथा सेवा आयात धान्न सक्ने उल्लेख गरिएको छ।

तर व्यापार घाटा भने ११.२ प्रतिशतले बढेर १० खर्ब ९८ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ, जसलाई अर्थतन्त्रका लागि चुनौतीका रूपमा औंल्याइएको छ।

डिजिटल भुक्तानीतर्फ पनि वृद्धि देखिएको छ। फागुनसम्म क्यूआर कोडमार्फत हुने कारोबार १ खर्ब २५ अर्ब रुपैयाँ नाघेको छ। सन् २०२५ को सार्वभौम क्रेडिट रेटिङमा नेपालले ‘स्टेबल आउटलुक’ प्राप्त गरेको उल्लेख गर्दै सर्वेक्षणले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा नेपालको वित्तीय विश्वसनीयता सुधार हुँदै गएको संकेत गरेको छ।

मुद्रास्फीति औसत २.१३ प्रतिशतमा सीमित रहेको उल्लेख गर्दै सर्वेक्षणले महँगी नियन्त्रणमै रहेको जनाएको छ।

मानव विकासतर्फ मानव विकास सूचकांक ०.६२२ पुगेको छ भने नेपालीहरूको औसत आयु ७१.३ वर्ष पुगेको छ। मातृ मृत्युदर प्रति लाख जीवित जन्ममा १५१ र पाँच वर्षमुनिको बाल मृत्युदर प्रति हजार ३३ मा झरेको उल्लेख गरिएको छ।

शिक्षातर्फ आधारभूत तहको खुद भर्ना दर ९७.८ प्रतिशत पुगेको छ। स्वास्थ्य बीमा तथा सामाजिक सुरक्षा कोषमा नागरिकको सहभागिता पनि बढ्दो क्रममा रहेको आर्थिक सर्वेक्षणमा उल्लेख गरिएको छ।