एसएमई केन्द्रित रणनीतिबाट अर्ब डलरको बैंक बन्न सफल बंगलादेशको बिआरएसी बैंक, साना व्यवसायबाट सुरु भएको ठूलो सफलता

काठमाडौं। सन् २००१ मा सर फजल हसन आबेदको नेतृत्वमा स्थापना भएको BRAC Bank PLC ले साना तथा मझौला उद्यम (SME) लाई वित्तीय पहुँच उपलब्ध गराउने उद्देश्यका साथ आफ्नो यात्रा सुरु गरेको थियो। माइक्रोफाइनान्सबाट माथि उक्लिएका तर औपचारिक बैंकिङ सेवाबाट वञ्चित उद्यमीहरूलाई लक्षित गर्दै स्थापना भएको यो बैंक आज बंगलादेशको प्रमुख वित्तीय संस्थामध्ये एक बनेको छ।

पछिल्लो २५ वर्षमा बैंकको बजार पूँजीकरण १ अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा माथि पुगेको छ। साथै, गत वर्ष यसले वार्षिक २,००० करोड टकाभन्दा बढी नाफा कमाउने पहिलो स्थानीय निजी वाणिज्य बैंक बन्न सफल भएको छ।

BRAC Bank का प्रबन्ध निर्देशक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (CEO) तारेक रेफात उल्लाह खानका अनुसार बैंकले हालसम्म २० लाखभन्दा बढी एसएमई उद्यमीलाई वित्तीय सहयोग उपलब्ध गराएको छ, जसबाट १ करोडभन्दा बढी रोजगारी सिर्जना भएको छ।

उनका अनुसार, "BRAC Bank ले केवल बैंकिङ सेवा मात्र दिएको छैन, यसले बंगलादेशको अर्थतन्त्र निर्माणमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएको छ।"

देशभर विस्तार र डिजिटल बैंकिङमा अग्रणी

हाल BRAC Bank ले बंगलादेशभर २,३०० भन्दा बढी सेवा केन्द्रमार्फत सेवा प्रदान गरिरहेको छ। यसको Astha मोबाइल एपमार्फत प्रत्येक महिना करिब २५ हजार करोड टकाको कारोबार हुने गरेको छ भने खुद्रा ऋण पोर्टफोलियो ५२ हजार करोड टकाभन्दा बढी पुगेको छ।

बैंकको सहायक कम्पनी bKash ले करिब ८ करोड ग्राहकलाई सेवा दिइरहेको छ भने CorpNet प्लेटफर्ममार्फत प्रत्येक महिना २३ हजार करोड टकाभन्दा बढीको कर्पोरेट कारोबार सञ्चालन हुन्छ।

यसैबीच, BRAC Bank ले बंगलादेशको जहाज ढुवानी क्षेत्रमा एकल बैंकबाट गरिएको सबैभन्दा ठूलो वित्तीय सहायता अन्तर्गत ९ करोड ६० लाख अमेरिकी डलर बराबरको Aframax तेल ट्यांकरमा लगानी गरेको छ।

सुशासन, वित्तीय स्थायित्व र ग्राहकको विश्वास

खानका अनुसार हाल बैंकिङ क्षेत्रमा तरलता, खराब कर्जा (NPL) र सुशासनसम्बन्धी चिन्ताले ग्राहकहरू आफ्नो बचत कहाँ राख्ने भन्ने विषयमा बढी सचेत भएका छन्।

उनले भने, "आजको बैंकिङमा विश्वास नै सबैभन्दा मूल्यवान सम्पत्ति हो। यो सुशासन, वित्तीय मजबुती, नियामकीय पालना र निरन्तर राम्रो प्रदर्शनबाट निर्माण हुन्छ।"

BRAC Bank को सबैभन्दा ठूलो सेयरधनी विश्वकै ठूलो विकास संस्थामध्ये एक BRAC हो। बैंकका अधिकांश सञ्चालक स्वतन्त्र वित्तीय विशेषज्ञ भएकाले व्यवस्थापनमा निष्पक्षता कायम रहेको बताइएको छ।

साथै, BRAC Bank बंगलादेशको एकमात्र बैंक हो जसले S&P Global र Moody's दुवैबाट अन्तर्राष्ट्रिय क्रेडिट रेटिङ प्राप्त गरेको छ।

न्यून खराब कर्जा, उच्च नाफा

सन् २०२५ को अन्त्यसम्म बंगलादेशको बैंकिङ क्षेत्रमा औसत खराब कर्जा अनुपात ३० प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको अवस्थामा BRAC Bank को NPL केवल २.२७ प्रतिशतमा सीमित रह्यो।

बैंकको ऋण–निक्षेप अनुपात ६३ प्रतिशत रहेको छ, जसले पर्याप्त तरलता देखाउँछ। बैंकको पूँजी आधार १० हजार करोड टका नाघेको छ भने करपछिको खुद नाफा २,२५१ करोड टकाको कीर्तिमानी स्तरमा पुगेको छ। उद्योगभर निक्षेप ११.५१ प्रतिशतले बढ्दा BRAC Bank मा भने करिब २७.५ प्रतिशत अर्थात् २१ हजार करोड टकाभन्दा बढी निक्षेप वृद्धि भएको छ।

एसएमई बैंकिङदेखि समग्र बैंकिङ मोडेलसम्म

खानका अनुसार सुरुवाती चरणमा एसएमई बैंकिङ चुनौतीपूर्ण थियो, किनभने धेरै कर्मचारी माइक्रोफाइनान्स क्षेत्रबाट आएका थिए। त्यसपछि बैंकले कर्जा मूल्याङ्कन र निगरानी प्रणाली सुदृढ बनाउँदै एसएमई क्षेत्रमा खराब कर्जा करिब २ प्रतिशतमा झार्न सफल भयो।हाल बैंकका १०,६०० कर्मचारीमध्ये झन्डै आधा एसएमई बैंकिङमा कार्यरत छन्।

सन् २०१० देखि सुरु गरिएको होलसेल बैंकिङ व्यवसाय (ट्रेजरी, कर्पोरेट, कमर्सियल तथा ट्रान्ज्याक्सन बैंकिङ) विशेष गरी २०१७–२०२० को विस्तारपछि बैंकको अर्को प्रमुख आम्दानीको स्रोत बनेको छ।

खानका अनुसार बैंकले अहिले एसएमई, खुद्रा र होलसेल बैंकिङलाई एकीकृत मोडेलमा सञ्चालन गरिरहेको छ, जहाँ एउटै ग्राहकसँगको सम्बन्धले विभिन्न व्यवसायिक अवसर सिर्जना गर्छ।

विदेशी लगानी, व्यापार वित्त र डिजिटल रूपान्तरण

हाल बैंकमा विदेशी लगानीकर्ताको स्वामित्व ३५.८९ प्रतिशत रहेको छ भने BRAC को हिस्सेदारी ४६.१६ प्रतिशत छ। बैंकले धितोविहीन CMSME कर्जा, १.३ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको अफसोर बैंकिङ सम्पत्ति तथा खुद्रा बैंकिङ सेवामा उल्लेखनीय विस्तार गरेको छ। बैंकको कुल आम्दानीमध्ये करिब ३०–३५ प्रतिशत हिस्सा ट्रेजरी सञ्चालनबाट आउने गरेको छ।

विदेश व्यापार वित्तपोषण पनि तीव्र रूपमा बढेको छ। सन् २०१७ मा करिब १.५ अर्ब अमेरिकी डलर रहेको व्यापार वित्त गत वर्ष ७.१२ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको छ, जसले बंगलादेशको वार्षिक वैदेशिक व्यापारको करिब ६–७ प्रतिशत वित्तपोषण गर्ने क्षमता बनाएको छ।

सन् २०१९ मा सुरु गरिएको कर्पोरेट डिजिटल प्लेटफर्ममार्फत अहिले प्रत्येक महिना २३–२४ हजार करोड टकाको कारोबार भइरहेको छ। कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), मेसिन लर्निङ, रोबोटिक्स तथा स्वचालनमा आधारित ३० भन्दा बढी परियोजनाले बैंकको कार्यक्षमता उल्लेखनीय रूपमा वृद्धि गरेका छन्।

ग्रामीण पहुँच र दिगोपनामा जोड

अब बैंकले दुर्गम तथा बैंकिङ सेवाबाट वञ्चित समुदायसम्म डिजिटल बैंकिङ, वेबसाइट तथा कल सेन्टरमार्फत सेवा विस्तार गर्ने योजना बनाएको छ।

यसका साथै, ३,००० भन्दा बढी सेवा केन्द्रमार्फत कृषि कर्जा कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै ग्रामीण ग्राहकलाई प्रत्यक्ष सेवा दिइरहेको छ। बैंकको कृषि कर्जाको ब्याजदर करिब १४ प्रतिशत रहेको छ, जबकि धेरै माइक्रोफाइनान्स संस्थाले करिब २४ प्रतिशतसम्म ब्याज लिने गरेका छन्।

दिगोपनाको क्षेत्रमा पनि BRAC Bank अग्रणी रहेको छ। Bloomberg ESG मूल्याङ्कनमा यो बंगलादेशको सबैभन्दा उच्च स्थानमा रहेको बैंक हो। यसको करिब ८२ प्रतिशत कर्जा दिगो क्षेत्रमा केन्द्रित छ भने कर्पोरेट पोर्टफोलियोको करिब १० प्रतिशत हरित वित्त (Green Finance) मा लगानी गरिएको छ।

भविष्यको लक्ष्य

BRAC Bank को दीर्घकालीन लक्ष्य बंगलादेशको सबैभन्दा प्रभावशाली बैंक बन्नुका साथै भविष्यमा पूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चालन गर्ने पहिलो बहुराष्ट्रिय बंगलादेशी बैंक बन्ने रहेको छ।

खानका अनुसार, "बैंकिङ एक वर्षको व्यवसाय होइन। यो पुस्तौँसम्म टिकिरहने संस्था हो।" बैंकले आगामी दिनमा बंगलादेशका आर्थिक रूपमा सक्रिय सबै नागरिक, विशेष गरी बैंकिङ सेवाबाट वञ्चित समुदायसम्म सहज वित्तीय सेवा पुर्‍याउँदै १० प्रतिशतभन्दा बढी बजार हिस्सा हासिल गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित समाचार

गरिब देशहरुको सहयोगका लागि विश्व बैंकको ९३ अर्ब डलरको वित्तीय प्याकेज

१० वाणिज्य बैंकले ४ महिनामै कमाए अर्ब बढी नाफा, एनआइसी एसियाको सबैभन्दा धेरै

खप्तड लघुवित्तले आईपीओ जारी गर्ने, बिक्री प्रबन्धकमा प्रभु क्यापिटल नियुक्त

तीन कम्पनीको सेयर मूल्य समायोजन

विद्युत खपत बढाउन प्राधिकरणले सुरु गर्यो अभियान

भ्याल्यू स्टक भनेको के हो, कसरी छान्ने यस्ता सेयर ?