तिहारपछि सुनको मूल्य १२ हजार ६०० ले गिरावट: डलरको मजबुती, अमेरिकी ब्याजदर वृद्धिको आशंकाले तल झर्यो

डलरको मजबुती, अमेरिकी ब्याजदर वृद्धिको आशंका र लगानीकर्ताको नाफा सुरक्षित गर्ने प्रवृत्तिले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्यमा दबाब

काठमाडौं, कात्तिक २७ । तिहार बिदा सकिएलगत्तै नेपाली बजारमा सुन र चाँदीको मूल्यमा उच्च गिरावट आएको छ। शुक्रबार नेपाली बजारमा सुनको मूल्य प्रतितोला १२ हजार ६०० रुपैयाँले घटेर २ लाख ७१ हजार ७०० रुपैयाँ कायम भएको छ। त्यस्तै, चाँदीको मूल्य पनि प्रतितोला १५५ रुपैयाँले घटेर ३ हजार ७०० रुपैयाँमा झरेको छ।

तिहार बिदाअघिको अन्तिम कारोबार दिन सुन प्रतितोला २ लाख ८४ हजार ३०० रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो। त्यसको तुलनामा शुक्रबार सुनको मूल्य उल्लेख्य घटेको हो। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार चाँदीको मूल्य पनि अघिल्लो कारोबार दिनको ३ हजार ८५५ रुपैयाँबाट घटेर ३ हजार ७०० रुपैयाँ कायम भएको छ।

नेपाली बजारमा सुनचाँदीको मूल्य घट्नुको प्रमुख कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा आएको गिरावट हो। नोभेम्बर १२ मा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य घटेर प्रतिऔंस ३ हजार ९०० डलरभन्दा तल पुगेको थियो। नोभेम्बर १३ को बिहान भने केही सुधार देखिँदै प्रतिऔंस ३ हजार ९१८.५९ डलर पुगेको छ। यद्यपि, यसै साताको कारोबारमा सुनको मूल्य अझै ३.६ प्रतिशतले घटेको छ।

विश्व अर्थतन्त्रमा अनिश्चितता, भूराजनीतिक तनाव र मुद्रास्फीतिको जोखिम कायम रहँदा पनि सुनको मूल्य घट्नुले लगानीकर्तामाझ चासो बढाएको छ। परम्परागत रूपमा आर्थिक तथा राजनीतिक संकटको समयमा सुरक्षित लगानीको माध्यम मानिने सुन अहिले भने अमेरिकी डलरको मजबुती, सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफलमा वृद्धि र अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर बढाउन सक्ने सम्भावनाका कारण दबाबमा परेको छ।

अमेरिकी ब्याजदर वृद्धिको आशंकाले सुनमा दबाब

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य घट्नुको प्रमुख कारण अमेरिकामा मुद्रास्फीतिको दबाब अपेक्षाभन्दा बढी देखिनु हो। अमेरिकाको अक्टोबर २०२६ को उपभोक्ता मूल्य सूचकांक (सीपीआई) अघिल्लो महिनाको तुलनामा ०.४ प्रतिशतले बढेको छ। अर्थशास्त्रीहरूले भने ०.३ प्रतिशत वृद्धिको अनुमान गरेका थिए।

अपेक्षाभन्दा बढी मुद्रास्फीति देखिएपछि अमेरिकी केन्द्रीय बैंक फेडरल रिजर्भले आगामी डिसेम्बरमा ब्याजदर बढाउन सक्ने अनुमान बलियो बनेको छ। बजारको आकलनअनुसार डिसेम्बरमा ०.२५ प्रतिशत विन्दुले ब्याजदर बढ्ने सम्भावना ८९ प्रतिशत र ०.५० प्रतिशत विन्दुले बढ्ने सम्भावना ११ प्रतिशत रहेको छ।

ब्याजदर बढ्ने सम्भावनाले सुनको आकर्षण कमजोर बनाउँछ। किनकि सुनमा लगानी गर्दा ब्याज वा नियमित प्रतिफल प्राप्त हुँदैन। तर बैंक निक्षेप तथा अमेरिकी सरकारी ऋणपत्रमा लगानी गर्दा ब्याज आम्दानी हुन्छ। त्यसैले ब्याजदर बढ्ने अवस्थामा लगानीकर्ताले सुनको सट्टा प्रतिफल दिने वित्तीय उपकरण रोज्ने सम्भावना हुन्छ।

यसरी ब्याजदर वृद्धिको सम्भावना मात्र बढ्दा पनि सुनको माग र मूल्यमा दबाब सिर्जना हुन्छ।

डलर र अमेरिकी सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल बढ्दा सुनको आकर्षण घट्यो

सुनको मूल्य घट्नुको अर्को महत्त्वपूर्ण कारण अमेरिकी डलरको मजबुती हो। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको कारोबार अमेरिकी डलरमा हुने भएकाले डलरको विनिमय दरले सुनको मूल्यमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ।

अमेरिकी मुद्रास्फीति बढेपछि डलर प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय मुद्राहरूको तुलनामा १९ महिनायताकै उच्च स्तरमा पुगेको छ। डलर बलियो हुँदा अन्य देशका लगानीकर्ताका लागि डलरमा मूल्य निर्धारण गरिएको सुन महँगो पर्छ। यसले सुनको खरिद क्षमता र मागमा कमी ल्याउन सक्छ।

अर्कोतर्फ अमेरिकी सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल पनि बढेको छ। नोभेम्बर १२ मा अमेरिकी १० वर्षे सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल करिब ५.१०२ प्रतिशत र दुई वर्षे ऋणपत्रको प्रतिफल ४.८६२ प्रतिशत पुगेको थियो।

ऋणपत्रको प्रतिफल बढेपछि लगानीकर्ताका लागि ब्याज नदिने सुनको तुलनामा सरकारी ऋणपत्र आकर्षक विकल्प बन्न सक्छ। फलस्वरूप सुनमा भइरहेको लगानी अन्य वित्तीय उपकरणतर्फ स्थानान्तरण हुने अवस्था सिर्जना भएको छ।

भूराजनीतिक तनावले पनि बढायो ब्याजदरको चिन्ता

सामान्यतया युद्ध, राजनीतिक तनाव र भूराजनीतिक संकट बढ्दा सुरक्षित लगानीको माध्यमका रूपमा सुनको माग बढ्ने गर्छ। तर पछिल्लो समय मध्यपूर्वको तनावले सुनको मूल्यलाई अपेक्षित समर्थन दिन सकेको छैन।

विशेषगरी अमेरिका र इरानबीचको तनाव तथा कूटनीतिक समाधानको सम्भावनामा देखिएको अनिश्चितताले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य बढाएको छ।

तेलको मूल्य बढ्दा यातायात, उत्पादन र ढुवानी खर्चमा वृद्धि हुन्छ। यसले विश्वव्यापी मुद्रास्फीतिमा थप दबाब सिर्जना गर्न सक्छ। मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्न अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर थप बढाउनुपर्ने अवस्था आउन सक्ने अनुमानले सुनमा दबाब बढाएको छ।

यसरी भूराजनीतिक तनावले एकातिर सुरक्षित लगानीका रूपमा सुनको माग बढाउनुपर्ने भए पनि अर्कोतिर तेलको मूल्य र मुद्रास्फीतिमार्फत ब्याजदर वृद्धिको सम्भावना बढाएको छ। अहिले दोस्रो प्रभाव बढी बलियो देखिएको छ।

उच्च मूल्यपछि लगानीकर्ताद्वारा नाफा सुरक्षित गर्ने क्रम

सुनको मूल्यमा आएको गिरावटको अर्को कारण विगतमा भएको तीव्र मूल्यवृद्धिपछि लगानीकर्ताले नाफा सुरक्षित गर्न खोज्नु हो।

सन् २०२६ जनवरीमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य प्रतिऔंस ५ हजार ४०५ डलरसम्म पुगेको थियो। त्यसपछि बजारमा उतारचढाव बढ्दै गएको छ। उच्च मूल्यमा सुन खरिद गरेका संस्थागत लगानीकर्ता, हेज फन्ड तथा अल्पकालीन कारोबार गर्ने लगानीकर्ताले मूल्य घट्न सक्ने अनुमानमा आफ्नो लगानी घटाउन थालेका छन्।

विश्व सुन परिषद्को अक्टोबर २०२६ को विश्लेषणअनुसार कमेक्स बजारमा व्यवस्थापित लगानीकर्ताको सुनसम्बन्धी खुद खरिद पोजिसन अक्टोबरमा ५३ टनले घटेको थियो। यसले वायदा बजारमा लगानीकर्ताको खरिद चासो कमजोर भएको देखाउँछ।

त्यस्तै, सेयर बजार र सुन दुवैमा दबाब परेको अवस्थामा केही लगानीकर्ताले नगद व्यवस्थापनका लागि सुन बिक्री गर्ने रणनीति अपनाएका छन्। यसले पनि बजारमा बिक्री चाप बढाएको छ।

उच्च मूल्यका कारण भौतिक सुनको मागमा सुस्तता

सुनको मूल्य निर्धारणमा वित्तीय बजारका लगानीकर्तासँगै गहना, सिक्का तथा सुनका बार खरिद गर्ने उपभोक्ताको मागले पनि प्रभाव पार्छ। तर सुनको मूल्य उच्च रहँदा गहना खरिद गर्ने उपभोक्ताको क्षमता कमजोर भएको छ।

विश्व सुन परिषद्को तेस्रो त्रैमासिक २०२६ को प्रतिवेदनअनुसार सुनका बार तथा सिक्काको माग अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १९ प्रतिशतले घटेर २६८ टनमा सीमित भएको छ। त्यस्तै, सुनका गहनाको माग १७ प्रतिशतले घटेर ३१३ टनमा झरेको छ।

तेस्रो त्रैमासमा कुल सुनको माग अघिल्लो वर्षको तुलनामा १ प्रतिशतले घटेर १ हजार ३६९ टन पुगेको छ।

यसले उच्च मूल्यका कारण सर्वसाधारण उपभोक्ताको खरिद क्षमता कमजोर भएको देखाउँछ। यद्यपि, भौतिक सुनको मागमा आएको कमी मात्रै मूल्य घट्नुको कारण होइन। वित्तीय बजारमा लगानीकर्ताको व्यवहार र ब्याजदरसम्बन्धी अपेक्षाले छोटो अवधिको मूल्यमा अझ ठूलो प्रभाव पारेको देखिन्छ।

केन्द्रीय बैंकको सुन खरिद जारी, तर मूल्य घट्न रोकिएन

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य घटिरहँदा पनि विश्वका केन्द्रीय बैंकहरूले सुन खरिद गर्ने क्रम भने जारी राखेका छन्।

विश्व सुन परिषद्को तथ्यांकअनुसार सन् २०२६ को तेस्रो त्रैमासमा विश्वका केन्द्रीय बैंक तथा सरकारी संस्थाहरूले ३२१ टन सुन थपेका छन्। यो अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ४२ प्रतिशत बढी हो।

त्यस्तै, सन् २०२६ को पहिलो नौ महिनामा केन्द्रीय बैंकहरूको खुद सुन खरिद ६७५ टन पुगेको छ। यो अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ६ प्रतिशत बढी हो।

भौतिक सुनमा आधारित एक्सचेन्ज ट्रेडेड फन्ड (गोल्ड ईटीएफ) मा पनि तेस्रो त्रैमासमा २११ टन सुन थपिएको थियो। अक्टोबरमा मात्रै विश्वव्यापी गोल्ड ईटीएफमा २.७ अर्ब डलर बराबरको रकम भित्रिएको थियो।

यसले सुनप्रतिको दीर्घकालीन संस्थागत तथा केन्द्रीय बैंकको चासो कायम रहेको देखाउँछ। तर अल्पकालीन कारोबार गर्ने लगानीकर्ताको बिक्री चाप र ब्याजदर वृद्धिको सम्भावनाले केन्द्रीय बैंक तथा ईटीएफबाट भइरहेको मागको सकारात्मक प्रभावलाई तत्काल कमजोर बनाएको छ।

अब सुनको मूल्य कुन दिशातर्फ जाला?

नोभेम्बर १२ मा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य प्रतिऔंस ३ हजार ९०० डलरभन्दा तल झरेको थियो। कमेक्समा डिसेम्बर डेलिभरीको सुन प्रतिऔंस ३ हजार ८७८.४० डलरमा बन्द भएको थियो। यो सन् २०२५ अक्टोबर २ यताकै न्यून बन्द मूल्य हो। पछिल्ला तीन कारोबार दिनमा मात्रै सुनको मूल्य ५.५२ प्रतिशतले घटेको थियो।

तर नोभेम्बर १३ को बिहान भने मूल्यमा केही सुधार देखिएको छ। रोयटर्सका अनुसार नेपाली समयअनुसार बिहान करिब ११ बजेसम्म स्पट सुन प्रतिऔंस ३ हजार ९१८.५९ डलर पुगेको थियो। अघिल्लो दिनको तुलनामा यो १.१ प्रतिशतको वृद्धि हो। यद्यपि, साताको समग्र कारोबारमा सुनको मूल्य अझै ३.६ प्रतिशतले घटेको छ।

तीव्र गिरावटपछि मूल्यमा देखिएको यो सुधारलाई तत्काल दीर्घकालीन वृद्धि सुरु भएको संकेतका रूपमा बुझ्न सकिँदैन। आगामी दिनमा सुनको मूल्यको दिशा निर्धारण गर्न अमेरिकी मुद्रास्फीति, फेडरल रिजर्भको ब्याजदर नीति, डलरको अवस्था र भूराजनीतिक घटनाक्रम महत्त्वपूर्ण हुनेछन्।

विशेषगरी अमेरिकी उत्पादक मूल्य सूचकांक (पीपीआई) को तथ्यांक र डिसेम्बरमा हुने फेडरल रिजर्भको ब्याजदरसम्बन्धी निर्णयले बजारलाई थप प्रभावित पार्न सक्छ। डलर र सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल बढिरहेमा सुनमाथिको दबाब कायम रहन सक्छ। अर्कोतर्फ, भूराजनीतिक तनाव बढेमा र केन्द्रीय बैंकहरूले सुन खरिद जारी राखेमा मूल्यलाई समर्थन मिल्न सक्छ।

निष्कर्ष : सुनको मूल्य घट्नुको मुख्य कारण लगानीको प्राथमिकतामा परिवर्तन

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य घट्नुको अर्थ विश्व अर्थतन्त्रमा अनिश्चितता समाप्त हुनु होइन। बरु अहिले लगानीकर्ताको प्राथमिकतामा आएको परिवर्तनले सुनको मूल्यमा दबाब सिर्जना गरेको हो।

अमेरिकी मुद्रास्फीति अपेक्षाभन्दा बढी हुनु, फेडरल रिजर्भले ब्याजदर बढाउन सक्ने सम्भावना, अमेरिकी डलरको मजबुती र सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफलमा आएको वृद्धिले सुनको आकर्षण कमजोर बनाएको छ। त्यसमा उच्च मूल्यपछि लगानीकर्ताले नाफा सुरक्षित गर्न खोज्नु र भौतिक सुनको मागमा आएको सुस्तताले थप दबाब सिर्जना गरेको छ।

यद्यपि, केन्द्रीय बैंकहरूको निरन्तर सुन खरिद, गोल्ड ईटीएफमा लगानीको प्रवाह तथा विश्व अर्थतन्त्रमा कायम भूराजनीतिक र वित्तीय जोखिमले सुनको दीर्घकालीन मागलाई समर्थन गरिरहेका छन्।

त्यसैले पछिल्लो गिरावटलाई सुनको दीर्घकालीन लगानी सम्भावना समाप्त भएको संकेतका रूपमा मात्र बुझ्नु उचित हुँदैन। तत्कालका लागि ब्याजदर र डलरको प्रभाव हाबी भए पनि आगामी दिनमा अमेरिकी मौद्रिक नीति, मुद्रास्फीति र विश्वव्यापी वित्तीय अवस्थाले सुनको मूल्यको दिशा निर्धारण गर्नेछन्।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित समाचार

गरिब देशहरुको सहयोगका लागि विश्व बैंकको ९३ अर्ब डलरको वित्तीय प्याकेज

१० वाणिज्य बैंकले ४ महिनामै कमाए अर्ब बढी नाफा, एनआइसी एसियाको सबैभन्दा धेरै

खप्तड लघुवित्तले आईपीओ जारी गर्ने, बिक्री प्रबन्धकमा प्रभु क्यापिटल नियुक्त

८ जिल्लामा विद्युत प्रणाली सुधारको काम सुरु

बिल एकम्यानको रणनीति : सस्तो सेयर किनेर व्यवस्थापन आफ्नै हातमा लिने

तीन कम्पनीको सेयर मूल्य समायोजन