स्पेसएक्सको ऐतिहासिक आईपीओबाट ७५ अर्ब डलर संकलन, कम्पनीको नियन्त्रण मस्ककै हातमा

काठमाडौं । अमेरिकी अन्तरिक्ष प्रविधि कम्पनी स्पेसएक्सले प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (आईपीओ) मार्फत ७५ अर्ब अमेरिकी डलर संकलन गरेको छ।

कम्पनीले शेयर बजारमा कारोबार सुरु हुनुअघि प्रतिशेयर १३५ डलरका दरले शेयर बिक्री गरी उक्त रकम जुटाएको हो।

अमेरिकी धितोपत्र तथा विनिमय आयोग (एसईसी) मा दर्ता गराइएको विवरणअनुसार आईपीओपछिको प्रारम्भिक बजार मूल्यांकन करिब १.८ ट्रिलियन डलर पुगेको छ। उक्त मूल्यांकन कायम रहेमा स्पेसएक्स विश्वका सबैभन्दा उच्च मूल्य भएका सार्वजनिक कम्पनीहरूमध्ये एक बन्नेछ।

आईपीओपछि कम्पनीका संस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत Elon Musk को सम्पत्ति मूल्यमा समेत उल्लेखनीय वृद्धि हुने अनुमान गरिएको छ। यद्यपि, कम्पनीको अन्तिम बजार मूल्य र शेयरको मूल्यगत प्रदर्शन बजारको माग तथा आपूर्तिमा निर्भर रहनेछ।

स्पेसएक्सको सार्वजनिक निष्कासनप्रति संस्थागत तथा व्यक्तिगत लगानीकर्ताको उच्च चासो देखिएको छ। केही विश्लेषकहरूले कम्पनीको शेयर मूल्य प्रारम्भिक निष्कासन मूल्यभन्दा माथि पुग्न सक्ने प्रक्षेपण गरेका छन्। अन्तरिक्ष प्रविधि, उपग्रह इन्टरनेट सेवा, पुनः प्रयोग गर्न सकिने रकेट प्रणाली तथा कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रमा कम्पनीको विस्तारलाई लगानीकर्ताको आकर्षणको मुख्य कारण मानिएको छ।

कम्पनीका प्रारम्भिक कर्मचारीमध्ये एक तथा Tom Mueller ले स्पेसएक्सको विकास यात्रालाई चुनौतीपूर्ण तर उल्लेखनीय रहेको बताएका छन्। उनका अनुसार कम्पनीले प्रारम्भिक चरणमा प्रक्षेपण असफलता र प्राविधिक समस्यासहित विभिन्न कठिनाइ सामना गरेको थियो।

सार्वजनिक कम्पनी बनेसँगै स्पेसएक्समाथि नियामक निकायको निगरानी बढ्ने भए पनि कम्पनीको निर्णय प्रक्रियामा मस्कको प्रभाव भने कायम रहने देखिएको छ। कम्पनीको बहु-वर्गीय शेयर संरचनाअनुसार मस्कसँग करिब ४० प्रतिशत इक्विटी स्वामित्व तथा ८४ प्रतिशतभन्दा बढी मतदान अधिकार रहने उल्लेख गरिएको छ।

विश्लेषकहरूले भने मतदान अधिकारको ठूलो हिस्सा एकै व्यक्तिमा केन्द्रित हुँदा सर्वसाधारण लगानीकर्ताका हित प्रभावित हुन सक्ने जोखिम औंल्याएका छन्। कम्पनीभित्रका प्रमुख निर्णय, सम्बन्धित कम्पनीबीचका कारोबार तथा व्यवस्थापकीय नीतिमा संस्थापकको प्रभाव उच्च रहने उनीहरूको धारणा छ।

स्पेसएक्सले यसअघि मस्कको कृत्रिम बुद्धिमत्ता कम्पनी xAI लाई आफ्नो संरचनामा समावेश गरिसकेको छ। xAI ले सन् २०२५ मा सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म X अधिग्रहण गरेको थियो।

प्रविधिमुखी नास्ड्याक बजारमा स्पेसएक्सको प्रवेशलाई अन्य ठूला निजी प्रविधि कम्पनीहरूले समेत चासोका साथ हेरिरहेका छन्। विशेषगरी Anthropic र OpenAI जस्ता उच्च मूल्यांकन भएका कम्पनीहरूको सम्भावित सार्वजनिक निष्कासनका लागि यो घटनालाई महत्वपूर्ण संकेतका रूपमा लिइएको छ।

बजार विश्लेषकहरूका अनुसार स्पेसएक्सको आईपीओ सफल रहेमा आगामी वर्षहरूमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता तथा प्रविधि क्षेत्रका अन्य ठूला कम्पनीहरू पनि शेयर बजारमा प्रवेश गर्न थप उत्साहित हुन सक्छन्।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित समाचार

गरिब देशहरुको सहयोगका लागि विश्व बैंकको ९३ अर्ब डलरको वित्तीय प्याकेज

१० वाणिज्य बैंकले ४ महिनामै कमाए अर्ब बढी नाफा, एनआइसी एसियाको सबैभन्दा धेरै

खप्तड लघुवित्तले आईपीओ जारी गर्ने, बिक्री प्रबन्धकमा प्रभु क्यापिटल नियुक्त

८ जिल्लामा विद्युत प्रणाली सुधारको काम सुरु

बिल एकम्यानको रणनीति : सस्तो सेयर किनेर व्यवस्थापन आफ्नै हातमा लिने

तीन कम्पनीको सेयर मूल्य समायोजन